26 Ιουλίου 2013

Να φύγουμε από το περιεχόμενο και να πάμε στην έρευνα

Στο παρακάτω βίντεο μιλάει ο δεκαεξάχρονος για τον οποίο λίγο καιρό πριν οι εϕημερίδες έγραϕαν ότι εϕεύρε έναν νέο τρόπο διάγνωσης του καρκίνου του παγκρέατος, πολύ αποτελεσματικότερο από τον παλιό. Για μας τους εκπαιδευτικούς οι σημαντικότερες στιγμές της ομιλίας είναι όταν περιγράϕει πώς διεξήγαγε την έρευνά του. Άθελά του αναδεικνύει την ανάγκη να αλλάξει η εκπαιδευτική παράδοση. Να ϕύγει το βάρος από το περιεχόμενο και να μετατοπιστεί στην έρευνα. Κατά τη γνώμη μου το πετυχαίνει πολύ καλύτερα από τις αναλύσεις διαϕόρων θεωρητικών της εκπαίδευσης που κυκλοϕορούν στο διαδίκτυο. Για τον εκπαιδευτικό χώρο έχει έρθει η ώρα να κουβεντιάσουμε κάτι πολύ πιο σημαντικό: πώς θα τα καταϕέρουμε. Επειδή, ωστόσο, δεν έχει πειστεί η πλειοψηϕία της εκπαιδευτικής κοινότητας για την αναγκαιότητα της αλλαγής, βίντεο σαν το παρακάτω μπορούν να βοηθήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Το δεύτερο στοιχείο που αναδεικνύει ο πιτσιρικάς, κομμένο και ραμμένο για την Ελλάδα, είναι η ανάγκη καλλιέργειας του προϕορικού λόγου. Παρατηρήστε πόσο ωραία αναπτύσσει τις ιδέες του. Μπορεί η ρητορική να εϕευρέθηκε στην Ελλάδα, αλλά έπαψε να καλλιεργείται. Ο μικρός σε αναγκάζει να αναρωτιέσαι: γιατί;


20 Ιουλίου 2013

Καλλιέργεια της κριτικής σκέψης στο σχολείο

Τι είναι κριτική σκέψη; Και το κυριότερο: πώς την καλλιεργούμε στο σχολείο; Αυτά τα ερωτήματα με απασχολούν συχνά πυκνά από τότε που πάτησα το πόδι μου στην τάξη. Όπως έχω γράψει και σε άλλη ανάρτηση, είναι επικίνδυνο μονοπάτι η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, μιας και μπορεί να υπάρξουν πολλές αντιδράσεις· αλλά αξίζει να διδάσκεις, αγνοώντας την;

Επομένως, πώς θα το καταφέρουμε; Προφανώς, πρέπει να τροποποιήσουμε τη διδασκαλία μας. Ειδικότερα, αντί να δίνουμε συνέχεια έμϕαση στην εκμάθηση εννοιών και δεξιοτήτων, οϕείλουμε να δώσουμε βάρος στην ανάπτυξη απόψεων. Αντί, δηλαδή, να μάθουν οι μαθητές πώς είναι η ζωή στην πόλη και πώς στο χωριό, γιατί να μην επιλέξουν πού θα ήθελαν να ζήσουν, στην πόλη ή στο χωριό; Αντί να μάθουν όλα τα γεγονότα του '21, γιατί να μην επιλέξουν ποιο γεγονός θεωρούν σημαντικότερο; Αντί να μάθουν άϕθονες πληροϕορίες για την Αθήνα και την Σπάρτη, γιατί να μην επιλέξουν σε ποια πόλη θα ήθελαν να ζήσουν; Αντί να μάθουν όλους τους δυνατούς τρόπους εξοικονόμησης ενέργειας, γιατί να μην προτείνουν τι θα άλλαζαν στο σπίτι τους;

Αν αλλάξουμε το ερώτημα στο οποίο στηρίζεται η διδασκαλία μας, αν το μετατρέψουμε σε ερώτημα που δεν έχει μια μόνο απάντηση, τότε θα δημιουργηθεί και η ανάγκη να μάθει ο μαθητής να σκέϕτεται· να μάθει ότι πρέπει να έχει τεκμηριωμένες απόψεις· να καλλιεργηθεί ο επιχειρηματολογικός λόγος, που στο Δημοτικό φυτοζωεί· να μάθει να συζητά και να σέβεται τις διαϕορετικές απόψεις, αφού θα έχει άϕθονο χρόνο στα σχολικά του χρόνια για να το κάνει.

Φυσικά, όλη αυτή η εργασία θα πετύχει αν συγκρατηθείς, αγαπητέ συνάδελϕε, και δεν επιχειρήσεις να υποδείξεις τη σωστή απάντηση. Αν αποδεχτείς ότι δεν υπάρχουν σωστές απαντήσεις, παρά μόνο τεκμηριωμένες απόψεις. Όσο δε πιο αντίθετες οι απόψεις τόσο το καλύτερο· ένας αυθεντικός διάλογος θα γεννηθεί. Κι εσύ θα κάτσεις παραπέρα και θα τον απολαύσεις...

10 Ιουλίου 2013

Η συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών

Τι είναι η συνεργασία των εκπαιδευτικών; Είναι μια περιπέτεια. Μια περιπέτεια αναζήτησης του εαυτού μας· μια περιπέτεια αναζήτησης των άλλων· μια περιπέτεια αναζήτησης της ίδιας της έννοιας της συνεργασίας.

Όταν συνεργάζεσαι αποκαλύπτεις τι είσαι και τι δεν είσαι· τι κάνεις και τι δεν κάνεις. Η πόρτα της τάξης σου, αυτή που παρέμενε ερμητικά κλειστή, ανοίγει. Τι γίνεται αν δεν αρέσει στους άλλους αυτό που θα δουν; Πώς θα το αντιμετωπίσεις; Τι γίνεται αν ζηλέψουν; Τελικά ποια θα είναι η συμβολή σου για να νιώσεις ίσος με αυτούς;

Είναι μια περιπέτεια γιατί ανακαλύπτεις τους άλλους. Τι είναι και τι δεν είναι· τι κάνουν και τι δεν κάνουν. Οι πόρτες των τάξεών τους, αυτές που παρέμεναν ερμητικά κλειστές, ανοίγουν. Τι γίνεται αν δε σου αρέσουν; Πώς θα το αντιμετωπίσεις; Τι γίνεται αν ζηλέψεις; Τελικά ποια θα είναι η συμβολή σου για να νιώσουν ίσοι με σένα;

Είναι μια περιπέτεια γιατί αναζητάς τι σημαίνει η ίδια η έννοια της συνεργασίας ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς. Δεν το έχουμε ζήσει. Δεν το έχουμε δει. Δεν επαναπροσδιορίζουμε τα όρια της έννοιας. Δημιουργούμε την ίδια την έννοια και τα όριά της. Δεν υπάρχει παράδοση. Δημιουργούμε παράδοση. Και οφείλουμε να πετύχουμε. Πρέπει να πετύχουμε. Όχι για μας· για τους μαθητές μας. Γιατί τελικά το μόνο πράγμα που εξαρτάται από μας, το μόνο που μπορούμε να επηρεάσουμε, να αλλάξουμε προς τη σωστή κατεύθυνση, είναι ο εαυτός μας.