25 Μαΐου 2013

Και πάλι για το μάθημα της έκθεσης

Πόσο καλύτερα θα ήταν τα πράγματα στο μάθημα της έκθεσης αν τα θέματα ήταν με τη μορφή διλημμάτων. Π.χ., άμεση ή έμμεση δημοκρατία, άμεση ή έμμεση εκλογή του προέδρου της δημοκρατίας, η Ελλάδα να επενδύσει στην πυρηνική ενέργεια ή στις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας κ.τ.λ. Φυσικά να απαγορεύεται δια ροπάλου η χαμηλή βαθμολόγηση του μαθητή εξαιτίας της άποψής του. Ο μαθητής θα μπορεί να επιλέξει όποια άποψη θέλει ή ακόμα και να υπερβεί το δίλημμα θεωρώντας το ψεύτικο. Αυτό που θα αξιολογείται θα είναι το αν τα επιχειρήματά του είναι σύμφωνα ή καλύτερα από τα επιχειρήματα γνωστών εκπροσώπων της άποψης που επέλεξε να υποστηρίξει.

Ακόμα καλύτερα θα ήταν αν έμπαιναν πιο τολμηρά θέματα, όπως να επιτραπεί η κλωνοποίηση του ανθρώπου ή όχι, να διδασκόμαστε αρχαία στο σχολείο ή όχι κ.τ.λ. Το ξέρω ότι ο φίλος αναγνώστης θα διαφωνήσει, αλλά καλό είναι να σκεφτεί πρώτα ότι μιλάμε για ανθρώπους που θέλουν να γίνουν επιστήμονες. Αν δεν μπορούν να μιλήσουν για αυτά τα θέματα, τότε τι δουλειά έχουν στο πανεπιστήμιο;

Κάποτε πρέπει να σπάσει και ο ενιαίος χαρακτήρας του μαθήματος. Δηλαδή ένα παιδί που δε θα γράψει καλά στο φετινό θέμα δεν αξίζει να γίνει ψυχολόγος, κοινωνιολόγος, κοινωνικός λειτουργός, ζωγράφος, γλύπτης; Είναι λογικό για όλες τις σχολές οι μαθητές να γράφουν το ίδιο θέμα; Δε θα έπρεπε να υπήρχε μια εξειδίκευση, μια προσαρμογή ανά κύκλο σπουδών; Όπου τη γλώσσα θα την έλεγχαν οι φιλόλογοι και τις ιδέες ο αντίστοιχος επιστημονικός κλάδος;

Το μάθημα της έκθεσης

Θυμάμαι, όταν ήμουν μαθητής, οι καθηγητές στο μάθημα της έκθεσης μας έλεγαν ότι μπορείς να υποστηρίξεις όποια θέση θες, αρκεί να τη στηρίξεις με τα κατάλληλα επιχειρήματα. Γρήγορα έμαθα ότι έλεγαν ψέματα.

Ας γράψει ένας μαθητής ότι καλά κάνουν οι Βραζιλιάνοι και καταστρέφουν τον Αμαζόνιο• δεν κάνουν κάτι διαφορετικό από αυτό που έκαναν οι Ευρωπαίοι χρόνια πριν. Ας γράψει και όσα επιχειρήματα θέλει. Ας βάλει και βιβλιογραφία. Μηδέν θα πάρει. Γιατί στην Ελλάδα δεν αξιολογείται μόνο η γλώσσα, μα και οι ιδέες των μαθητών.

Ποια προβλήματα δημιουργεί αυτή η κατάσταση; Πρώτον, πώς είναι δυνατόν να κρίνουν οι φιλόλογοι την παραπάνω θέση; Με κείμενα ασχολούνται και όχι με την επιστήμη της Βιολογίας. Για να κρίνεις τις ιδέες και τις απόψεις κάποιου πρέπει να έχεις και τις κατάλληλες γνώσεις, τις οποίες προφανώς και δεν έχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Δεύτερον, το μάθημα της έκθεσης χρόνια τώρα επιχειρεί να φρονηματίσει τους μαθητές. Φυσικά το σχολείο οφείλει να έχει τον συγκεκριμένο ρόλο, αλλά πρέπει να περιορίζεται στον χώρο της ηθικής και όχι να επεκτείνεται στον χώρο των ιδεών. Και ένα παιδί που έχει μειονοτικές απόψεις δικαιούται να μπει στο πανεπιστήμιο και μπορεί να γράψει ένα καλογραμμένο κείμενο για να τις παρουσιάσει.

Θα μου πείτε: «Μα δεν του απαγορεύει κανείς να τις γράψει. Απλά δεν γράφουν σωστά επιχειρήματα». Κι εδώ αρχίζει το μεγάλο παραμύθι της ανυπαρξίας κατάλληλων επιχειρημάτων. Υπάρχει ποτέ περίπτωση ο άθεος να παρουσιάσει τις ιδέες του και ο θρησκευόμενος να πει: «Πολύ πειστικό κείμενο», αλλά ο ίδιος να μην αλλάξει γνώμη; Πότε έχει γίνει αυτό; Το όλο θέμα στο μάθημα της έκθεσης είναι να μπουν οι μαθητές στον κόσμο του πνεύματος• να μπουν στον κόσμο της αντιπαράθεσης των ιδεών. Και σε αυτόν τον χώρο οι αντίπαλοι σπάνια αλλάζουν στρατόπεδο. Βελτιώνουν με τα χρόνια τα επιχειρήματά τους, παραμένουν όμως αμετακίνητοι. Τι πιο ωραίο για έναν έφηβο να εκφραστεί ελεύθερα, να πει με ειλικρίνεια τις απόψεις του και ας είναι διαφορετικές από τις επικρατούσες. Αλλά όχι, κι εκεί παπαγαλία…

Ελπίζω, βεβαίως, οι σημερινοί φιλόλογοι να με διαψεύσουν και αυτά που έζησα ως μαθητής να έχουν παρέλθει…

23 Μαΐου 2013

Δημιουργική γραφή στο σχολείο

Το τι θα μάθουν οι μαθητές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τους στόχους μας. Ειδικά στην παραγωγή γραπτού λόγου· στο γράψιμο δηλαδή. Και δεν είμαι καθόλου ικανοποιημένος από τους στόχους του αναλυτικού προγράμματος. Κι αυτό συμβαίνει επειδή έχω δει μαθητές να τους ικανοποιούν, μα τα κείμενά τους να είναι κακογραμμένα. Για να τους ξεπεράσω έχω καταφύγει τα τελευταία χρόνια στη δημιουργική γραφή και στον χώρο της επιμέλειας βιβλίων. Εκεί υπάρχουν στόχοι που σε ωθούν σε άλλα επίπεδα. Για να καταλάβετε τι εννοώ, ρίξτε μια ματιά στο παρακάτω κείμενο της Αμάντας Μιχαλοπούλου:

Πώς μπορούμε να κάνουμε τους ήρωές μας να μοιάζουν με αληθινούς ανθρώπους; Πρέπει να τους δώσουμε όνομα, οικογένεια, σπίτι, χαρακτήρα και συνήθειες. Επίσης, ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (πεταχτά αυτιά; μια ελιά στο μάγουλο;) έντονες επιθυμίες (τρώνε μόνο πράσινα ϕαγητά; διαβάζουν κόμικς;), αδύνατα σημεία (σκαλίζουν τη μύτη τους;), ιδιαίτερα ταλέντα (παίζουν κιθάρα; λύνουν περίπλοκες εξισώσεις;). Οι ήρωες μας, σαν αληθινοί άνθρωποι, πρέπει να ϕοβούνται- και να ελπίζουν σε κάτι. Τι λέτε, θέλετε να ξεκινήσετε δημιουργώντας πρώτα έναν γήινο ήρωα ή ηρωίδα; Αποϕασίστε για το όνομά, το ύψος, τις συνήθειες, τα χόμπι, τα ελαττώματα και τα προτερήματα που θα έχει...

Στη συνέχεια, την επόμενη εβδομάδα, θα είναι η σειρά του εξωγήινου/ης. Και μετά, όταν πια θα έχουμε δυο ήρωες πειστικούς, θα δοκιμάσουμε να τους βάλουμε να συναντηθούν. Αλλά αυτή είναι μια άλλη ιστορία... Ας ξεκινήσουμε λοιπόν με τον πρώτο μας ήρωα. Ένα αγόρι ή ένα κορίτσι που θα ζωντανέψει, σύμϕωνα με τις δικές μας αποϕάσεις. Πάμε λοιπόν; Πώς λένε τον ήρωα ή την ηρωίδα σας; Πού μένει; Τι μουσική ακούει; Τι όνειρα βλέπει; Ποια είναι η μεγαλύτερή του επιθυμία;

από εδώ

Στόχοι απλοί που καθοδηγούν τον δάσκαλο και τους μαθητές τόσο στο γράψιμο όσο και στην ανάγνωση της λογοτεχνίας. Φυσικά από μόνοι τους δεν αρκούν. Αρχικά πρέπει να εντοπιστούν σε κείμενα, στη συνέχεια να γράψει ο δάσκαλος μόνος του κείμενα τα οποία επιδεικνύουν κάποιο συγκεκριμένο στόχο (π.χ., τις έντονες επιθυμίες του χαρακτήρα), να γράψει κείμενο μαζί με τους μαθητές και στο τέλος να γράψουν οι μαθητές μόνοι τους. Έπειτα, πρέπει να ενσωματωθεί η μεμονωμένη δεξιότητα στη συγγραφή μιας πλήρους λογοτεχνικής ιστορίας. Μόλις πραγματοποιηθεί επιτυχώς το συγκεκριμένο στάδιο, ο δάσκαλος επιχειρεί  να διδάξει τον επόμενο μεμονωμένο στόχο, π.χ., τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, και στη συνέχεια επιχειρεί και πάλι να ενσωματωθεί σε μια νέα λογοτεχνική ιστορία κ.τ.λ. Πρόκειται για το μοντέλο εργασίας που προτείνουν οι Wiggins και McTighe το οποίο συνδυάζει τη διδασκαλία μέσω πρότζεκτ με την εξάσκηση μεμονωμένων δεξιοτήτων. Μοντέλο που λύνει το δίλημμα: «οι μαθητές μαθαίνουν να κάνουν έρευνα ή τα βασικά».

20 Μαΐου 2013

Γιατί τα θύματα ενδο-οικογενειακής βίας δε φεύγουν


Η Λέσλι Μόργκαν Στάινερ έπεσε σε "τρελό έρωτα" -- δηλαδή ερωτεύτηκε παράφορα έναν άνδρα που την κακοποιούσε επανειλημμένα και απειλούσε τη ζωή της. Η Στάινερ αφηγείται την σκοτεινή πλευρά της σχέσης της, διορθώνοντας παρανοήσεις που έχουν πολλοί για τα θύματα της ενδοοικογενειακής βίας και εξηγεί πώς μπορούμε όλοι να βοηθήσουμε για να σπάσουμε τη σιωπή.

Εξαιρετικό!

17 Μαΐου 2013

Εισαγωγικές εξετάσεις Γλώσσας 2013

Να αναπτύξετε σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων το περιεχόμενο του αποσπάσματος που ακολουθεί: «…όσο η επικοινωνία […] πυκνώνει με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα, τόσο η μοναξιά μας, η ανθρώπινη, μεγαλώνει και η αποξένωση κυριαρχεί». Μονάδες 10

Ένα από τα θέματα της Γλώσσας των εισαγωγικών εξετάσεων του 2013.

Και μια ενδεικτική απάντηση από την ΟΕΦΕ:

Τα σύγχρονα ηλεκτρονικά μέσα προκάλεσαν μια πρωτόγνωρη επανάσταση στον τομέα της επικοινωνίας, γι' αυτό και τα εμπιστεύονται εκατομμύρια χρήστες. Ωστόσο πρόκειται για ψευδαίσθηση επικοινωνίας, η οποία αδυνατεί να δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στις αναζητήσεις του σύγχρονου ανθρώπου, που σήμερα περισσότερο από ποτέ έχει ανάγκη το συνάνθρωπο. Είναι βέβαια θελκτικά και μαγευτικά τα ηλεκτρονικά μέσα με τις απεριόριστες δυνατότητες και τις ωφέλιμες υπηρεσίες, αλλά δεν παύουν να είναι μηχανήματα και στη χρήση τους ο άνθρωπος θυσιάζει πολύτιμο ελεύθερο χρόνο. Και κυρίως θυσιάζει την άμεση επαφή, την κατά πρόσωπο επικοινωνία με το συνάνθρωπο. Το δυστύχημα λοιπόν είναι πως το τελειότερο μέσο που δημιούργησε, για να έρθει σε στενότερη επαφή με το συνάνθρωπο, απειλεί να τον υποκαταστήσει. Γι' αυτό είναι ανάγκη ο άνθρωπος να κατανοήσει ότι την πραγματική επικοινωνία θα τη βρει ενισχύοντας τη συλλογική του συνείδηση και απλώνοντας το χέρι στο συνάνθρωπο.

Το κοιτάζω από δω, το κοιτάζω από κει... δεν μπορώ να καταλάβω πώς να το δω αλλιώς, να βρω κάτι θετικό. Τι να πω; Πως μου θυμίζει τις ανοησίες που γράφαμε στο σχολείο; Αφού ίδιο είναι! Κρίμα, γιατί έλπιζα ότι τα πράγματα ήταν καλύτερα... Μα ακόμα με τον Παπανούτσο περνάνε τις ώρες τους τα παιδιά; Ειλικρινά τα λυπάμαι...

Τι να πεις για την τεχνοφοβία... αυξήθηκε η μοναξιά... αλήθεια; Και πώς το μέτρησαν αυτό; Με το μοναξιόμετρο; Δηλαδή τόσος κόσμος ο οποίος με το διαδίκτυο έχει γνωρίσει και έχει αναπτύξει σχέσεις ουσιαστικές με ανθρώπους που παλιότερα ούτε που φανταζόταν ότι υπήρχαν ούτε είχε τη δυνατότητα να τους γνωρίσει είναι ανόητος;

Ο μαθητής που θα απαντήσει σωστά σε αυτό το θέμα αξίζει να μπει στο πανεπιστήμιο; Ποιος καθηγητής θα τον ήθελε δίπλα του; Οι συγκεκριμένοι μαθητές θα μπουν και σε τεχνολογικά ιδρύματα; Στο ΜΙΤ μήπως;

Τέλμα... ατελείωτο πνευματικό τέλμα...

Όλοι πάντως ενδιαφέρονται για την ομαλή διεξαγωγή των εισαγωγικών εξετάσεων. Για τις ανοησίες που μαθαίνουν τα παιδιά μας προκειμένου να μπουν δεν ενδιαφέρεται κανένας...

13 Μαΐου 2013

Μια μικρή συνταγματική αναθεώρηση

Ως δάσκαλος δεν μπορώ να πω ότι είμαι ευχαριστημένος με τους πολιτικούς μας. Μπορώ να πω πολλά, αλλά ειδικά για την Ελλάδα ισχύει ότι δεν τους ενδιαϕέρει το θέμα. Δεν έχουν πραγματικό κίνητρο. Όταν μέχρι και η Παπαρήγα έχει τα παιδιά της στην ιδιωτική εκπαίδευση, γιατί να ασχοληθούν με μας;

Ο καλύτερος, επομένως, τρόπος για να κινητοποιήσουμε τους πολιτικούς να ασχοληθούν με την εκπαίδευση είναι να υποχρεωθούν, συνταγματικά, όσοι ανήκουν σε κάποια από τις τρεις εξουσίες να στέλνουν τα παιδιά τους στη δημόσια εκπαίδευση. Και ϕυσικά όχι στα πειραματικά! Οπουδήποτε αλλού εκτός από εκεί! Με αυτόν τον τρόπο θα έχουμε εξασϕαλίσει να δουλεύει όλη η εξουσία για μας. Δε λέω ότι όλα θα γίνουν σωστά. Θα έχουν όμως το κίνητρο για να το προσπαθήσουν.

3 Μαΐου 2013

ΔΕΠ-Υ

Παρακάτω θα βρείτε δύο συνοπτικούς οδηγούς για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητας:
Πρόκειται για οδηγούς μεταφρασμένους από Κύπριους. Ο δεύτερος οδηγός πρέπει να είναι μετάφραση παλιού οδηγού (μάλλον του 2004) του αμερικανικού Υπουργείου Παιδείας. Τους πιο πρόσφατους (του 2008) θα τους βρείτε παρακάτω και φυσικά είναι στα αγγλικά. 
Δεν κατάφερα να εντοπίσω την πηγή του πρώτου οδηγού.

Ένας αγγλικός οδηγός για τους γονείς για τη ΔΕΠ-Υ είναι αυτός. Δυστυχώς, κι αυτός είναι στα αγγλικά.

Πάντως και τους δύο πρώτους να διαβάσετε θα έχετε καταλάβει τη ουσία. Αν βαριέστε να μερικά στοιχεία που αναφέρουν:
  • Οι οδηγίες προς τον μαθητή πρέπει να είναι απλές και σύντομες.
  • Μόλις τις πείτε ζητήστε από το παιδί να τις επαναλάβει.
  • Προσπαθήστε να σας κοιτάει στα μάτια το παιδί όταν του λέτε τις οδηγίες.
  • Η ΔΕΠ-Υ είναι μια κληρονομική διαταραχή και επομένως ούτε το παιδί φταίει ούτε οι γονείς
Μια ενδιαφέρουσα αναλογία για το πώς βλέπει τον κόσμο ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ είναι η εξής:

Φανταστείτε ότι βλέπετε στην τηλεόραση κάποιο κανάλι, π.χ., το Mega. Το σήμα δεν είναι πολύ καλό. Ξαφνικά κάποιος αλλάζει το κανάλι και βλέπετε το Antenna. Μετά το αλλάζει πάλι και βλέπετε το Σκάι, το Mega, το ΝΕΤ. Αν σας ρωτήσει: «Τι βλέπατε στο Mega;» θα μπορείτε να απαντήσετε;

Παραθέτω τα παραπάνω κείμενα επειδή πολλές φορές, εξαιτίας της δυσκινησίας του συστήματος, πρέπει εμείς οι ίδιοι να κάνουμε μια πρόχειρη διάγνωση προκειμένου να καταλάβουμε τι συμβαίνει με κάποιο παιδί. Ανάλογα με τη διάγνωση οφείλουμε να τροποποιήσουμε και τη διδασκαλία μας. 

Εξηγούμαι: δεν εννοώ να υποκαταστήσουμε το ΚΕΔΔΥ ή άλλους φορείς. Έτσι όμως όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, πολλοί γονείς αρνούνται να βοηθήσουν το παιδί τους. Επομένως, εμείς πρέπει, αναγκασμένοι από την πραγματικότητα, να δούμε τι περίπου συμβαίνει για να διαχειριστούμε την κατάσταση όσο το δυνατόν καλύτερα. Προφανώς και θα κάνουμε λάθη· να μην κάνουμε όμως και τίποτα;