26 Απριλίου 2013

Σχολική αποτυχία

Υπάρχουν παιδιά που δουλεύουν και παιδιά που κάνουν μάθημα στο σπίτι. Υπάρχουν παιδιά που μαθαίνουν στο σπίτι ότι το διάβασμα είναι ανοησία και παιδιά που μαθαίνουν ότι το διάβασμα είναι υπέρτατη αξία. Υπάρχουν παιδιά που οι γονείς τους τα χαρακτηρίζουν ανάξια και παιδιά που οι γονείς τους τα λένε άξια. Υπάρχουν παιδιά με χαμηλή νοημοσύνη και παιδιά με ϕυσιολογική νοημοσύνη. Υπάρχουν παιδιά στο ϕάσμα του αυτισμού και παιδιά που δεν είναι. Υπάρχουν παιδιά που έχουν ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και παιδιά που δεν έχουν. Υπάρχουν παιδιά που έχουν κακούς δασκάλους και παιδιά που έχουν καλούς δασκάλους.

Σε κάθε ϕαινόμενο αντιστοιχούν αιτίες, στην ελληνική εκπαίδευση όμως τις αγνοούμε συστηματικά. Δύσκολα θα βρεις ενήλικο να εξηγεί τη σχολική αποτυχία με όρους άλλους, εκτός από την τεμπελιά. Δύσκολα θα βρεις ενήλικο να μην κατηγορεί τους μαθητές. Δύσκολα θα βρεις ενήλικο να ξέρει παιδαγωγικά...

Ως κοινωνία πρέπει να αποτινάξουμε τον ζυγό της αξιοκρατίας. Σημασία δεν έχει να επιβραβεύουμε τους άξιους και κατ' επέκταση να τιμωρούμε τους ανάξιους. Σημασία έχει όλοι οι μαθητές να μαθαίνουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό. Να μάθουμε τις αιτίες της αποτυχίας και να τις εξαλείψουμε.

Καιρός είναι να αντικατασταθεί η αξιοκρατία από τη δικαιοσύνη. Πόσο δίκαιο είναι να στέλνουμε τους καλύτερους εκπαιδευτικούς στους καλύτερους μαθητές, κάτι που προσπαθούν να κάνουν με την αναβίωση των πειραματικών σχολείων, και να μην τους στέλνουμε στους χειρότερους; Αν είσαι ικανός και ένας καλός δάσκαλος αρκεί. Αρκεί, αν διδάσκει ύλη υψηλότερου επιπέδου από τα παιδιά της ηλικίας σου. Αν για παράδειγμα είσαι μαθητής της Ε' να διδάσκεσαι τα μαθηματικά της ΣΤ΄. Τι να τον κάνεις τον χαρισματικό δάσκαλο; Αν όμως είσαι αδύναμος μαθητής χρειάζεσαι την εμπειρία του, την εϕευρετικότητά του, την ευϕυΐα του. Αν ήταν τόσο εύκολα τα πράγματα, τότε δε θα ήσουν και αδύναμος.

19 Απριλίου 2013

Διαγωνισμός ελληνόφωνων εκπαιδευτικών ιστότοπων

Εδώ και κάτι μήνες διεξάγεται ένας διαγωνισμός ελληνόφωνων εκπαιδευτικών ιστότοπων. Δήλωσα κι εγώ τόσο την ιστοσελίδα του σχολείου μου όσο και το ιστολόγιό μου. Είμαι υποχρεωμένος να γράψω τώρα τις σκέψεις μου, πριν βγουν τα αποτελέσματα και πει κανείς ότι γκρινιάζω γιατί έχασα.

Το βασικό κριτήριο για να πεις ότι μια εκπαιδευτική ιστοσελίδα είναι καλή είναι το περιεχόμενό της· να περιέχει έγκυρες πληροϕορίες, καινοτομίες, πρωτοπόρα πράγματα. Με μια φράση, η ποιότητα του περιεχομένου πρέπει να καθορίζει τι είναι καλό και τι όχι. Τι μας ενδιαϕέρει αν είναι καλαίσθητη, ελαϕριά, γρήγορη; Εκπαιδευτικοί την έχουν ϕτιάξει όχι web designers. Τι μας νοιάζει αν έχει favicon (το άλϕα και το ωμέγα της εκπαιδευτικής καινοτομίας...), πότε ακριβώς δημιουργήθηκε ο ιστότοπος ή αν προσϕέρει δυνατότητα εκτύπωσης; Ακόμα και το δικαίωμα στην ανωνυμία καταπατείται. Παίρνεις πόντους αν ο δημιουργός δηλώνει τα στοιχεία του. Σοβαρά; Να το καθιερώσουμε και στις εκλογές τότε… το δικαίωμα να παραμένει κάποιος ανώνυμος και να έχει τη δυνατότητα να εκφράζει τη γνώμη του είναι βασικό δικαίωμα, συνυϕασμένο με τη δημοκρατία, ειδικά όταν έχουμε να κάνουμε με ιστολόγια.

Το πιο εκνευριστικό από όλα πάντως είναι πως το περιεχόμενο δεν κρίνεται πουθενά. Υποτίθεται ότι υπάρχει αντίστοιχη κατηγορία η οποία όμως μετρά αν υπάρχει υλικό δημιουργημένο από τους διαχειριστές, αν αναϕέρονται καλές πρακτικές (bullying, περιβαλλοντικά προγράμματα κ.ά.), αν υπάρχουν παραπομπές σε χρήσιμο υλικό. Το μόνο που λείπει είναι η λέξη ποιότητα. Γενικώς από ό,τι βλέπω…

14 Απριλίου 2013

Ιστοεξερεύνηση για την Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή της ΣΤ΄

Μιας και δεν έχω τι να κάνω είπα να φτιάξω μια ιστοεξερεύνηση (webquest). Αναφέρεται στις διεθνείς οργανώσεις (υπάρχει αντίστοιχη ενότητα στο μάθημα της Πολιτικής και Κοινωνικής Αγωγής της ΣΤ΄) και η κατάληξη είναι οι μαθητές να φτιάξουν ένα βίντεο, χρησιμοποιώντας το Animoto, για όποια διεθνή οργάνωση θέλουν από τις 5 που τους προτείνω. Φυσικά δεν τις διάλεξα εγώ, αλλά οι μαθητές. Την Τρίτη θα τη δοκιμάσω για πρώτη φορά κι ελπίζω να πάει καλά. Το μόνο κομμάτι που λείπει για να ολοκληρωθεί είναι οι εικόνες που θα χρησιμοποιήσουν οι μαθητές για την κατασκευή του βίντεο. Μάλλον θα βρω κάποιες εγώ και από αυτές θα επιλέξουν οι μαθητές, για να αποφύγω παρατράγουδα που μπορεί να προκύψουν από την αναζήτηση εικόνων. Δεν είμαστε για τέτοια...

5 Απριλίου 2013

Ηλεκτρονικά σχολικά βιβλία

Όταν κατασκευάζεις ψηφιακό υλικό, πρωταρχικός στόχος είναι να αξιοποιείς τα πλεονεκτήματα που σου προσφέρει ο συγκεκριμένος κόσμος. Να έχεις ως βάση δηλαδή τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών και να μην εμπλουτίζεις απλώς, ψηφιακά, πράγματα που προέρχονται από τον αναλογικό κόσμο. Απαιτεί να δημιουργήσεις κάτι καινούριο, που υπακούει σε διαφορετικούς κανόνες από το παλιό και όχι να προσθέσεις μερικά στοιχεία, π.χ., βίντεο, χάρτες, εικόνες ή μικροεφαρμογές. Δεν πιστεύω ότι η προσπάθεια του Υπουργείου να δημιουργήσει ηλεκτρονικά σχολικά βιβλία το πέτυχε.

Καταρχήν, δεν μπορείς να γράψεις μέσα στα βιβλία. Τι πιο απλό από το να κάνεις τις ασκήσεις στον η/υ; Να γράϕεις κείμενα, να συμπληρώνεις ασκήσεις αντιστοίχισης, σωστού-λάθους κ.τ.λ. Τίποτα από αυτά δεν μπορείς να κάνεις.

Δεν μπορείς να χειριστείς τα αντικείμενα που υπάρχουν. Σκεϕτείτε στα κλάσματα, στους δεκαδικούς, στη συμμετρία, στα μοτίβα να μπορούν οι μαθητές να τροποποιούν τα παραδείγματα του βιβλίου ή να πειράζουν την ιστορική γραμμή στο μάθημα της Ιστορίας εμπλουτίζοντάς την ανάλογα με τις εργασίες που τους αναθέτει ο εκπαιδευτικός ή ανάλογα με τα ενδιαϕέροντά τους.

Πέρα από αυτά, δε θα έπρεπε τα βιβλία να σου δίνουν τη δυνατότητα να σχολιάζεις το κείμενο, να υπογραμμίζεις, να γράϕεις πλαγιότιτλους, περιλήψεις, να κατασκευάζεις εννοιολογικούς χάρτες, ιστορικές γραμμές; Ούτε αυτά υπάρχουν...

Οποιοσδήποτε, αν βάλει τη φαντασία, μπορεί να αυξήσει τη λίστα. Το θέμα δεν είναι οι προσθήκες. Το θέμα είναι να αλλάξουμε τα μυαλά μας. Και κυρίως να τα αλλάξουν οι υπεύθυνοι του υπουργείου.

2 Απριλίου 2013

Η απελπισία

Ο χειρότερος εχθρός μου είναι η απελπισία· η ανικανότητά μου να βοηθήσω κάποιον μαθητή. Δεν αντέχω να τον βλέπω να μην κάνει τίποτα ώρες, μέρες, βδομάδες… με σκοτώνει. Αργά αλλά σταθερά με σκοτώνει. Δε με ενδιαφέρει αν προχωρά με αργούς ρυθμούς· μέσα στο παιχνίδι είναι. Με σκοτώνει το να μην ξέρω τι φταίει, τι εναλλακτικές έχω, τι μπορώ να δοκιμάσω όταν όλα έχουν αποτύχει…

Τη μόνη θεραπεία που ξέρω είναι το διάβασμα. Μια παρατήρηση, μια σκέψη αρκεί να βρω μια άκρη, ένα κείμενο να διαβάσω. Από κει αρχίζω να ελπίζω. Λίγο στην αρχή σαν μια σταγόνα νερού. Άλλοτε η σταγόνα πέφτει μόνη της και χάνεται. Άλλοτε την ακολουθούν κι άλλες και το πάτωμα πλημμυρίζει. Είναι το μοναδικό πάτωμα που δε σφουγγαρίζω, που αφήνω τον εαυτό μου να γλιστρήσει.

Μα όσο κι αν γλιστρήσω δεν ξεχνώ ποτέ την απελπισία. Σε αυτήν το χρωστάω…