27 Ιανουαρίου 2013

ΤΠΕ στην ελληνική εκπαίδευση

Θυμάμαι τον τρόμο που ένιωσα όταν για πρώτη ϕορά βρέθηκα αντιμέτωπος με το MS DOS, το λειτουργικό σύστημα των υπολογιστών πριν την εποχή των Windows. Είχα τρελάνει έναν γείτονα στις ερωτήσεις, μέχρι που κατάλαβα ότι έγινα ενοχλητικός. Το DOS πάντως δεν το έμαθα· με έσωσαν τα Windows…

Επομένως, κατανοώ τους συναδέλϕους που δεν αξιοποιούν τις ΤΠΕ· δεν είναι τόσο απλό. Δύσκολα ϕεύγει ο ϕόβος. Κι έπειτα, όσο κι αν ισχυρίζονται κάποιοι ότι είναι εύκολη η χρήση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, μόνο εύκολη δεν είναι. Κάθε λογισμικό απαιτεί χρόνο για να το βρεις, χρόνο για να το μάθεις. Συνήθως πρέπει να ξέρεις αγγλικά και ϕυσικά να ξέρεις σε βάθος τους υπολογιστές για να αντιμετωπίσεις τα απρόοπτα, όπως υπολογιστές που επανεκκινούνται χωρίς κανείς να τους το έχει ζητήσει ή λογισμικό που τρέχει στο σπίτι σου, αλλά δεν τρέχει στο σχολείο…

Από την άλλη, δεν αλλάζουν οι υπολογιστές τη διδασκαλία σου· εσύ πρέπει να την αλλάξεις για να αναγκαστείς να τους αναζητήσεις. Πολλά λογισμικά προϋποθέτουν διαϕορετικό μοντέλο διδασκαλίας από αυτό με το οποίο μεγαλώσαμε. Αν το έχεις ενστερνιστεί, καλώς· αν έχεις και τις γνώσεις μπορεί και να εμπλέξεις τις ΤΠΕ — αν όμως δεν το έχεις υιοθετήσει, με τους υπολογιστές θα ασχοληθείς τώρα;

Και γιατί να αλλάξεις μοντέλο διδασκαλίας; Υπάρχει κανένας λόγος; Ποιος; Οι γονείς; Μα ξέρω δασκάλους που πάνε εντελώς απροετοίμαστοι στο σχολείο, κάνουν χάλια μάθημα και οι γονείς τους αποθεώνουν! Και στην τελική, οι γονείς γνωρίζουν εναλλακτικά μοντέλα διδασκαλίας για να τα απαιτήσουν;

Ποιος να σε ωθήσει στην αλλαγή της διδασκαλίας σου; Οι συνάδελϕοι; Πρώτον, θα πρέπει να την έχουν ασπαστεί και οι ίδιοι, πράγμα ασυνήθιστο, και δεύτερον, θα πρέπει να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των συναδέλϕων, ομάδες εργασίας κ.α., πράγμα κι αυτό ασυνήθιστο.

Οι σύμβουλοι; Γιατί, τους ακούει κανείς; Εγώ έχω ακούσει πολλές ϕορές σωστά πράγματα από συμβούλους και από κάτω χαχανίζουν. Δικαίως, δυστυχώς, ως ένα βαθμό πρέπει να ομολογήσω. Για να αλλάξεις τον τρόπο με τον οποίο δουλεύεις πρέπει να υπάρξει κάποιος λόγος. Να δεις αδιέξοδα, μειονεκτήματα. Μετά πρέπει να βρεις πειστικές και εϕικτές εναλλακτικές απαντήσεις. Οι περισσότερες προσπάθειες από την πλευρά των συμβούλων δεν έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά. Περισσότερο προσπαθούν να επιβάλλουν παρά να πείσουν και να στηρίξουν.

Για το υπουργείο δε θα πω κάτι. Είμαι αρκετά μεγάλος για να το εμπιστευτώ. Μόνο στην εκπαιδευτική κοινότητα στηρίζω τις ελπίδες μου. Υπάρχουν αρκετοί αξιόλογοι εκπαιδευτικοί και στελέχη της εκπαίδευσης που δουλεύουν και καθημερινά, παρά τα εμπόδια των εκάστοτε κυβερνήσεων, παράγουν έργο. Σιγά σιγά, αθόρυβα, τα πράγματα αλλάζουν. Το σχολείο δεν είναι ίδιο με αυτό πριν από 20 χρόνια. Είναι καλύτερο. Όπως μεγαλύτερες είναι και οι προσδοκίες μας από την εκπαίδευση. Κι εκεί είναι για μένα το πρόβλημα. Πάντα οι στόχοι, οι προσδοκίες είναι μεγαλύτερες από την πρόοδο. Από τη μια μεριά είναι καλό —νέοι στόχοι, νέα οράματα—, αλλά από την άλλη αποτελεί αϕετηρία για μεμψιμοιρία. Σαϕώς τα πράγματα, ειδικά στη χρήση των ΤΠΕ, είναι πιο πίσω από άλλες χώρες — όχι πάντα πάντως, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν προχωρούν κιόλας.

20 Ιανουαρίου 2013

Γλώσσα Α΄ Δημοτικού

Για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα ακούσει μέχρι τώρα συζήτηση για την εκπαίδευση αποκλειστικά από εκπαιδευτικούς σε μέσο μαζικής ενημέρωσης. Χάρη στον Σωτήρη στάθηκα τυχερός. Εδώ, όπως έχει ήδη αναϕέρει ο Σωτήρης σε προηγούμενες αναρτήσεις του, υπάρχει όλη η συζήτηση, για όποιον θέλει να την ακούσει.

Επειδή όμως η παιδαγωγική είναι επιστήμη, υπάρχουν και διαϕωνίες· κι εγώ προσωπικά δε θα έβρισκα κανένα ενδιαϕέρον στην επιστήμη αν δεν υπήρχαν. Έτσι, αρπάζοντας την ευκαιρία, θα ήθελα να πω τη γνώμη μου σχετικά με κάποια σημεία που ειπώθηκαν για το βιβλίο της Γλώσσας της Α΄ Δημοτικού.

Η επικεϕαλής της συγγραϕικής ομάδας του συγκεκριμένου βιβλίου, η κ. Καρατζόλα, υποστήριξε ότι βασική αρχή κατά τη διάρκεια της συγγραϕής του ήταν η αξιοποίηση των γνώσεων των μαθητών. Δεν ήθελε ένα βιβλίο που αντιμετωπίζει τους μαθητές σαν άγραϕο χαρτί· ήθελε ένα βιβλίο το οποίο να στηρίζεται και να αξιοποιεί όποιες γνώσεις έχουν μέχρι εκείνη τη στιγμή τα παιδιά για τον γραπτό λόγο. Στόχος λογικός και σύμϕωνος με όσα ξέρουμε για το πώς μαθαίνει ο άνθρωπος.

Το θέμα όμως είναι ότι για μένα ο πρωταρχικός στόχος θα έπρεπε να είναι άλλος: τα παιδιά που έχουν χαμηλή επίδοση. Αν, από την αρχή, δε στηρίξεις τα συγκεκριμένα παιδιά, χάθηκαν. Κι εκεί αρχίζουν τα προβλήματα: στην πράξη δεν υπάρχει καμιά βοήθεια για τον δάσκαλο (ή καλύτερα για τη δασκάλα, μιας και συνήθως γυναίκες παίρνουν την Α΄). Τα συγκεκριμένα παιδιά μαθαίνουν, αν διδαχτούν με συγκεκριμένο τρόπο, ο οποίος όμως δεν αναλύεται πουθενά. Ωραία είναι η αξιοποίηση των γνώσεων των μαθητών, σημαντικότερο όμως είναι να μάθουν όλοι.

Επίσης, αυτά που θεωρούν ως δεδομένα οι συγγραϕείς από την μεριά των παιδιών είναι πολλές ϕορές υπερβολικά, κάτι που ϕαίνεται κι από τη συνέντευξη. Π.χ., στη σελίδα 28 του βιβλίου του δασκάλου αναϕέρουν ότι η πρώτη ενότητα πρέπει να διδαχτεί σε δυο τρεις μέρες. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά θα μάθουν μεταξύ άλλων το γράμμα μ. Αυτό δεν το λέω εγώ, αλλά η ίδια η συγγραϕική ομάδα στη σελίδα 37 του βιβλίου του δασκάλου. Ε, δε γίνεται με τίποτα! Μόνο αν το ξέρουν ήδη τα παιδιά, σώζονται. Έλα όμως που δεν το ξέρουν.

Επειδή υπερεκτίμησαν τις γνώσεις των παιδιών όταν ξεκινούν την Α΄ Δημοτικού, έχουν δυσκολέψει πολύ και τα κείμενα σε σχέση με αυτά που υπήρχαν στο προηγούμενο βιβλίο. Όποια παιδιά δυσκολεύονται όχι μόνο δε διευκολύνονται με αυτήν την κατάσταση, αλλά απεναντίας αντιμετωπίζουν περισσότερα προβλήματα, απογοητεύονται και το έργο μας χωρίς να ϕταίμε καθίσταται δυσκολότερο.

Άλλο σημαντικό στοιχείο που λείπει από το βιβλίο είναι η έλλειψη οδηγιών για τη γραϕή των γραμμάτων. Πολλές δασκάλες λένε ολόκληρες ιστορίες που περιγράϕουν τον τρόπο γραϕής ενός γράμματος, π.χ., για να γράψεις το μικρό ζ θα τραβήξεις μια γραμμή και μετά θα γράψεις το ς. Οδηγίες που θα μπορούσαν να αναϕέρονται και στο βιβλίο του μαθητή ώστε να τις βλέπουν και οι γονείς, αλλά και όσοι δάσκαλοι δεν τις έχουν σκεϕτεί ή έχουν πάρει για πρώτη ϕορά Α΄.

Τέλος, δεν καταλαβαίνω από πού συμπεραίνει ότι οι δάσκαλοι έχουν αγκαλιάσει το σημερινό βιβλίο. Εγώ προσωπικά δεν έχω ακούσει δάσκαλο να το εκθειάζει. Μάλλον το αντίθετο συμβαίνει...

11 Ιανουαρίου 2013

pdf για παιδαγωγικά θέματα 3

Τρίτη ενδιαϕέρουσα πρόταση που διάβασα σε αυτό το κείμενο είναι οι συμβουλές σχετικά με το πώς πρέπει να μελετούν οι μαθητές. Η έρευνα προτείνει πως αντί να μελετήσεις, π.χ., 3 συνεχόμενες ώρες σε μια μέρα είναι καλύτερα να αφιερώσεις μία ώρα κάθε μέρα για τρεις μέρες. Δηλαδή, αντί να μελετήσεις μαζικά πολλές ώρες σε μια δυο μέρες, είναι καλύτερα να απλώσεις τον χρόνο μελέτης σε περισσότερες μέρες μειώνοντας παράλληλα τον χρόνο εργασίας ανά ημέρα.

Επίσης, αν ο εκπαιδευτικός επιθυμεί να επαναλάβει κεντρικά σημεία, είναι καλύτερα η επανάληψη να πραγματοποιείται πολλές εβδομάδες, ακόμα και μήνες, μετά τα πρώτα μαθήματα, παρά σχετικά σύντομα. Και πάλι η απόδοση των μαθητών θα είναι υψηλότερη. Φυσικά, στην αρχή οι μαθητές δε θα θυμούνται πολλά, γρήγορα όμως η μνήμη τους θα αποκατασταθεί.

Το τελευταίο σημείο πιστεύω ότι είναι και το πιο ενδιαϕέρον. Πολύ συχνά κατηγορούμε τους συναδέλϕους που προηγήθηκαν για τη δουλειά τους. Περιμένουμε οι μαθητές μας να ξέρουν όλα όσα διδάχτηκαν την περσινή χρονιά. Σπάνια συμβαίνει. Απεναντίας, πρέπει να τα διδάξουμε πάλι, με αποτέλεσμα να πιστεύουμε ότι τα έμαθαν από μας· μα δεν είναι έτσι. Στην πραγματικότητα τους τα θυμίζουμε, επαναλαμβάνοντας την ύλη μετά την πάροδο μηνών! Και γι' αυτό καταλήγουν να τα θυμούνται καλύτερα.

Προφανώς, η επανάληψη της ύλης μετά την πάροδο μεγάλου χρονικού διαστήματος δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις, όπως, λ.χ., για την προπαίδεια. Είναι όμως μια χαρά πρόταση για την Ιστορία ή τη Γεωγραφία στα οποία τα παιδιά εκτίθενται ουσιαστικά μόνο μια φορά σε κάθε κεφάλαιο.

6 Ιανουαρίου 2013

pdf για παιδαγωγικά θέματα 2

Τεστ και διαγωνίσματα. Ο εφιάλτης μαθητών και γονιών. Όχι επειδή πρέπει να μελετήσει ο μαθητής περισσότερο, αλλά επειδή συγκρίνεται με τους άλλους. Μια σύγκριση με νικητή τον καλύτερο και ηττημένους όλους τους άλλους. Δυστυχώς, αυτό το τελευταίο πολλοί συνάδελφοι το παραβλέπουν.

Πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την κατάσταση; Με βάση τα κείμενα που ανέφερα στην προηγούμενη ανάρτηση δε θα επιτευχθεί με την κατάργηση των τεστ, αλλά με την αλλαγή του χαρακτήρα τους· αν από μέσα κατάταξης γίνουν μέσα εξάσκησης των μαθητών. Οι έρευνες δείχνουν ότι τα τεστ, στα οποία οι μαθητές καλούνται να γράψουν απαντήσεις κι όχι απλώς να εντοπίσουν τη σωστή επιλογή, τους βοηθούν να μάθουν καλύτερα, από το να μελετήσουν απλώς παραπάνω ώρες κάποιο μάθημα. Με την προϋπόθεση φυσικά να παρουσιάζονται στο τέλος οι σωστές απαντήσεις, ώστε οι μαθητές να μαθαίνουν από τα λάθη τους.

Περισσότερα εδώ.

5 Ιανουαρίου 2013

pdf για παιδαγωγικά θέματα 1

Καλή χρονιά, σε όλες και σε όλους! Πόσο καλή θα είναι δεν το ξέρω, αλλά θα το διαπιστώσουμε σύντομα όλοι μαζί...

Στα γνωστά μας θέματα τώρα. Εδώ θα βρείτε αρκετά μικρά ηλεκτρονικά κείμενα (pdf) που καταπιάνονται με αρκετά ενδιαφέροντα θέματα της Παιδαγωγικής Επιστήμης. Δυστυχώς, είναι στα αγγλικά. Έτσι, αποφάσισα σιγά σιγά να παρουσιάζω διάφορα αποσπάσματα στο ιστολόγιο ελπίζοντας να τα σχολιάσουμε μαζί.

Αρχή, λοιπόν, με κάτι απλό και περίεργο. Από ό,τι φαίνεται είναι καλύτερο, αντί να βάζεις 8 προβλήματα για να λύσουν οι μαθητές, να βάζεις 4 για να λύσουν και άλλα 4 στα οποία θα γράφεις εσύ τη λύση και αυτοί θα τη μελετούν. Το μυστικό είναι τα λυμένα και τα άλυτα προβλήματα να εναλλάσσονται. Ένα άλυτο, ένα λυμένο και πάλι ένα άλυτο και πάει λέγοντας.

Το τι ακριβώς θα αναγράφεται στη λύση δεν είναι ξεκάθαρο, επομένως αφήνεται στην κρίση του εκπαιδευτικού. Μπορεί δηλαδή η λύση να μην περιέχει καμιά διευκρίνιση ή να περιέχει κάποιες. Φυσικά, με την πάροδο του χρόνου τα λυμένα προβλήματα υποχωρούν και αντικαθίστανται από άλυτα.

Στο άρθρο υπονοείται ότι η συγκεκριμένη πρακτική είναι χρήσιμη στην επίλυση προβλημάτων στα Μαθηματικά και στις Φυσικές Επιστήμες. Πιστεύω όμως πως θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στην εκμάθηση του συντακτικού. Δε βλέπω να υπάρχουν και μεγάλες διαφορές ανάμεσα σε ένα μαθηματικό πρόβλημα και στην συντακτική ανάλυση μιας πρότασης.

Περισσότερες πληροφορίες για τη συγκεκριμένη πρακτική (στα Αγγλικά) εδώ.