29 Σεπτεμβρίου 2012

Απαγόρευση κινητών και λοιπών ψηφιακών συσκευών

Όταν ήμουν μαθητής στη Β´ Γυμνασίου μπήκε για πρώτη φορά το μάθημα της Πληροφορικής. Μία φορά τη βδομάδα σχολάγαμε στο 7ωρο. Δε με πείραζε· μου έφτανε που ασχολιόμουν με τους υπολογιστές. Δύσκολες βέβαια εποχές· οι υπολογιστές ήταν λίγο πολύ οι εκπρόσωποι του διαβόλου. Έφταιγαν για όλα.

Από τότε άλλαξαν τα πράγματα. Ή έμειναν τα ίδια; Μάλλον το δεύτερο. Τη θέση των υπολογιστών την έχουν πάρει τα κινητά και γενικά οποιαδήποτε ψηφιακή συσκευή κρατιέται με το ένα χέρι. Τις απαγορέψαμε ήδη στα σχολεία. Πόσο καιρό θα αντέξει αυτή η απαγόρευση; Πόσα χρόνια; Τα PC φεύγουν από το προσκήνιο και τη θέση τους την καταλαμβάνουν οι ταμπλέτες. Κι εμείς λέμε: Απαγορεύεται!

Πού καταντήσαμε… Από τόπο πρωτοπορίας σε τόπο απαγορεύσεων…

26 Σεπτεμβρίου 2012

Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία

Στο πανεπιστήμιο μάς έλεγαν ότι ομάδα είναι ένα σύνολο ατόμων που έχουν έναν σκοπό. Πολλές φορές οι μαθητές στο σχολείο κάθονται σε ομάδες χωρίς να έχουν κάποιο σκοπό. Και φυσικά γκρεμίζουν την τάξη.

Η ομαδοσυνεργατική είναι μια χαρά μέθοδος διδασκαλίας. Απλώς δεν μπορεί να εφαρμοστεί παντού και κυρίως συνέχεια. Λόγου χάρη σκοτώνει τον διάλογο εντός τάξης· είναι ιδανική για να μην προσέχουν οι μαθητές τον δάσκαλο όταν εξηγεί κάτι και πάει λέγοντας.

Συνοψίζοντας. Δεν υπάρχει ιδανική διάταξη θρανίων. Όλες εξυπηρετούν κάποιες ανάγκες. Το θέμα είναι να τις γνωρίζεις και να ελίσσεσαι αναλόγως.

16 Σεπτεμβρίου 2012

ΚΕΔΔΥ και πρώτη διάγνωση

Είχαμε μια πρώτη επιμόρϕωση για την Α΄ Δημοτικού πριν το ξεκίνημα της σχολικής χρονιάς. Εκεί λοιπόν, μεταξύ άλλων χρήσιμων πληροϕοριών, ακούσαμε και πάλι πως δεν πρέπει να τηλεϕωνούμε στο ΚΕΔΔΥ από τον Οκτώβρη ή τον Νοέμβρη μήνα, αλλά να περιμένουμε τουλάχιστον μέχρι τον Φλεβάρη για να δούμε αν έχουμε να κάνουμε με Μαθησιακές Δυσκολίες.

Από τη μια μεριά έχουν δίκιο. Είναι ϕυσιολογικό κάποια παιδιά να δυσκολεύονται περισσότερο από κάποια άλλα. Αυτό δε σημαίνει ότι υπάρχουν Μαθησιακές Δυσκολίες. Πολλές ϕορές ϕταίει ακόμα και η διδασκαλία. Αν όλοι οι δάσκαλοι πέσουν πάνω στο ΚΕΔΔΥ, το σύστημα θα ϕρακάρει. Και προϕανώς πολλές περιπτώσεις δε θα είναι άξιες λόγου.

Πιθανότατα πίσω από αυτές τις συμβουλές κρύβεται και μια μομϕή: μην περιμένετε να σας λύσουμε όλα τα προβλήματα· δική σας η τάξη, δική σας και η ευθύνη. Συχνά όμως πίσω από τα τηλεϕωνήματα των δασκάλων κρύβεται η αγωνία να βρεθεί μια λύση. Είναι εύκολο να λες: «περίμενε μέχρι τον Γενάρη», «η διάγνωση της δυσλεξίας γίνεται στη Β΄ Δημοτικού» όταν δεν είσαι αυτός που περιμένεις, όταν δεν είσαι αυτός που αντιμετωπίζει κάθε μέρα το παιδί.

Αναγνωρίζω ότι κάποιοι τηλεϕωνούν για να αποποιηθούν τις ευθύνες τους. Κάποιοι όμως αναζητούν λύσεις. Πολλές ϕορές αυτό που ψάχνουν δεν είναι η διάγνωση, αλλά η αντιμετώπιση. Κι αυτή δεν παρέχεται. Εμάς τους δασκάλους δε μας ενδιαϕέρει τι έχει το παιδί, αλλά πώς θα το βοηθήσουμε. Και πολλά προβλήματα, ανεξάρτητα από τον επιστημονικό όρο που τα περιγράϕει, αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Χρειαζόμαστε δηλαδή κάποιες συμβουλές, κάποιους τρόπους αντιμετώπισης ή έστω μια επιβεβαίωση ότι βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο.

9 Σεπτεμβρίου 2012

Ενδοσχολική Επιμόρϕωση

Κατά καιρούς έχω γράψει για το πόσο σημαντικό είναι οι εκπαιδευτικοί να επικοινωνούν μεταξύ τους, να ανταλλάσσουν απόψεις και προβληματισμούς. Επιτέλους, έζησα μια τέτοια εμπειρία. Στο σχολείο μας —στην πραγματικότητα δύο συστεγαζόμενα σχολεία, τα οποία σε πολλά λειτουργούν σαν ένα— οργανώθηκε μια τέτοια προσπάθεια με ομιλητές κάποιους από μας. Οι παρουσιάσεις ήταν σύντομες, υπήρξε διάλογος, ήταν παρών και ο σύμβουλος. Ναι, υπήρχαν και κάποιοι στους οποίους δεν άρεσε —δεν ήταν υποχρεωμένοι να τους αρέσει—, αλλά τουλάχιστον έγινε μία προσπάθεια, ακούστηκαν πρωτότυπα πράγματα, που ξεκινούσαν από τη θεωρία και έδιναν έμϕαση στην πράξη.

Προϕανώς δεν είναι και το καλύτερό μου κείμενο. Ωστόσο το σημαντικό δεν είναι να αποτυπώσω με όμορϕα λόγια τι έγινε εκεί, όσο να πω ότι έγινε. Να ενθαρρύνω άλλους που το σκέπτονται και δεν το τολμούν, να δώσω ιδέες. Όσοι μίλησαν, μίλησαν σε εθελοντική βάση, χωρίς τον ϕόβο της επικείμενης αξιολόγησης. Αν και για μένα ήταν η πρώτη ϕορά, για τα συγκεκριμένα σχολεία ήταν η τρίτη. Άρα δεν πιστεύω πως ήταν ένα πυροτέχνημα.

Ελπίζω να συνεχιστεί η προσπάθεια και κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Από μας εξαρτάται.

3 Σεπτεμβρίου 2012

Συζητήσεις για την Εκπαίδευση

Στην Ελλάδα οι συζητήσεις για τα σχολεία και τα πανεπιστήμια περιστρέϕονται γύρω από συγκεκριμένους άξονες. Π.χ., σπάνια θα ακούσεις τη λέξη Εκπαίδευση να βγαίνει από τα χείλη κάποιου. Αντίθετα όλοι μιλάνε για την Παιδεία: η Παιδεία έχει τα χάλια της· η Παιδεία λύνει εκείνο το πρόβλημα ή το άλλο· πρέπει να βελτιωθεί η Παιδεία κ.τ.λ. Ένα βασικό χαρακτηριστικό του ελληνικού διαλόγου για την Εκπαίδευση είναι ότι δεν αναϕέρει ποτέ το όνομά της. Αυτή η επιλογή λέξεων —η προτίμηση της Παιδείας αντί της Εκπαίδευσης— δημιουργεί κάποια προβλήματα:

Κατ' αρχάς, η Παιδεία, επειδή είναι ασαϕής και νεϕελώδης έννοια, δε βοηθά τον εκπαιδευτικό να οργανώσει το μάθημά του. Θεμιτό είναι οι μαθητές μου να αποκτήσουν Παιδεία. Πώς όμως θα διδάξω αύριο το γράμμα Άλϕα στην Πρώτη, τις δυνάμεις στο Γυμνάσιο ή τα ανώμαλα ρήματα στα αρχαία; Δε μας λέει τίποτα, δεν υπάρχει κάποια καθοδήγηση, κάποια υπόδειξη, κάτι.

Πέρα από την ασάϕεια, το περιεχόμενο της Παιδείας δεν είναι και καθολικά αποδεκτό. Ένας άθεος, ένας ορθόδοξος, ένας κομουνιστής, ένας χρυσαυγίτης δε συμϕωνούν ως προς το τι είναι Παιδεία. Με ποιο, επομένως, περιεχόμενο θα δουλέψει ο εκπαιδευτικός;

Αλλά και να λυθούν αυτά, δεν είναι δυνατόν να πιστέψουμε στα σοβαρά ότι κάποιος αποκτά Παιδεία απλώς τελειώνοντας το σχολείο. Η κατάκτησή της απαιτεί ισόβιο αγώνα στον οποίο το σχολείο, λόγω του περιορισμένου χρόνου, προσϕέρει λίγα. Η Παιδεία ουσιαστικά είναι ένα ιδανικό, ένας απραγματοποίητος στόχος που ωθεί τον άνθρωπο να βελτιώνεται συνέχεια.

Η απουσία αναϕοράς του σωστού επιστημονικού όρου υποδηλώνει τον δεύτερο άξονα γύρω από τον οποίο περιστρέϕεται ο διάλογος για την ελληνική εκπαίδευση: την απαξίωση της Παιδαγωγικής Επιστήμης. Στον τόπο μας δε θεωρείται απαραίτητο ο εκπαιδευτικός να σπουδάζει παιδαγωγικά. Δε δεχόμαστε ότι υπάρχει ένας ολόκληρος τομέας της επιστήμης που επιχειρεί να απαντήσει ερωτήσεις όπως: είναι δυνατόν να μάθουν οι μαθητές κάποιο γνωστικό αντικείμενο σε μικρότερο χρονικό διάστημα από ό,τι σήμερα· τι πρέπει να κάνουμε για να μάθουν οι μαθητές που δε μάθαιναν στο παρελθόν· μπορούμε να διδάξουμε περισσότερη ύλη σήμερα από ό,τι παλιά· ποιο είναι το ιδανικό περιεχόμενο κάθε μαθήματος· με ποιον τρόπο καλλιεργείται η κριτική σκέψη, η δημιουργική σκέψη. Δηλαδή αναζητά διαρκώς καλύτερους τρόπους διδασκαλίας. Δυστυχώς όμως δε θα βρούμε παρόμοιους προβληματισμούς στον δημόσιο διάλογο. Απεναντίας, θα βρούμε συνεχείς και ασαϕείς αναϕορές στην Παιδεία.

Ο τρίτος άξονας είναι η ασυδοσία των μαθητών. Υποτίθεται ότι οι Έλληνες μαθητές είναι ασύδοτοι, με ευθύνη των γονιών τους πάντα, και επομένως πώς να μάθουν; Δημιουργούν συνέχεια προβλήματα, διαταράσσουν το μάθημα, τεμπελιάζουν κ.ά. Πέρα από το ότι είναι ψέμα, στην ουσία αυτή η στάση μάς υποβιβάζει. Η μετατόπιση των ευθυνών από μας στους γονείς και στα παιδιά μας αϕαιρεί τη δυνατότητα να δείξουμε τι μπορούμε να κάνουμε. Πώς θα δουλέψεις, πώς θα αποδώσεις στον μέγιστο βαθμό όταν πιστεύεις ότι δεν μπορείς να αλλάξεις τίποτα; Όταν πιστεύεις ότι δεν εξαρτάται από σένα; Είναι αποτελεσματικότερο, αντί να μεμψιμοιρούμε, να προσπαθούμε να λύσουμε όσα προβλήματα μπορούμε μόνοι μας.

Συνοψίζοντας, θα έλεγα πως οι τρεις άξονες —η συνεχής αναϕορά στην Παιδεία, η απαξίωση των παιδαγωγικών, η ασυδοσία των μαθητών— βλάπτουν· επισκιάζουν τα πραγματικά προβλήματα της Εκπαίδευσης και δημιουργούν νέα. Χρειάζεται ριζική αλλαγή των θεμάτων γύρω από τα οποία οργανώνεται ο δημόσιος διάλογος για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Λ.χ., το πιο καυτό θέμα της ελληνικής εκπαίδευσης, η παπαγαλία, όχι μόνο δεν αγγίζεται από κανέναν, μα πολλοί γονείς την απαιτούν από τους εκπαιδευτικούς. Και μετά στο σπίτι τους με την ησυχία τους καυτηριάζουν την Παιδεία...