24 Ιανουαρίου 2012

Τα πολλά τεστ

Φανταστείτε μία τάξη στην οποία οι μαθητές γράφουν κάθε βδομάδα τεστ, με την εξεταστέα ύλη να περιλαμβάνει πολλές ενότητες. Είναι υποχρεωμένοι να διαβάζουν καθημερινά πολλές ώρες για να γράψουν καλά. Οι ώρες της τηλεόρασης, του παιχνιδιού, του υπολογιστή, των παιχνιδομηχανών — λόγω φόρτου εργασίας— έχουν περιοριστεί σημαντικά. Είμαι σίγουρος πως κάθε γονιός αυτήν τη στιγμή σκέφτεται: «Η τέλεια τάξη!».

Λάθος! Πληθώρα ερευνών το αποδεικνύει. Τα πολλά τεστ στο τέλος των ενοτήτων δε βελτιώνουν τη μάθηση των μαθητών. Γιατί; Επειδή δεν υπάρχει τέλεια διδασκαλία· δε μαθαίνουν όλοι. Κάποιοι θα αποτύχουν. Ο δάσκαλος των πολλών τεστ θα το ανακαλύψει στο τέλος της ενότητας. Τι θα κάνει τότε; Θα την επαναλάβει; Όχι, μιας και η ύλη δε θα βγει. Ως συνήθως, θα τα ρίξει στους μαθητές· στην ανοησία τους, στη ραθυμία τους, στην αδιαφορία των γονιών τους. Σε όλους, εκτός από αυτόν.

Πολύ καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα έχουμε αν, αντί να τρελαίνουμε τους μαθητές στα τεστ, χρησιμοποιούμε αυτό που η Παιδαγωγική ονομάζει Διαμορφωτική Αξιολόγηση: Κατά τη διάρκεια του μαθήματος ο εκπαιδευτικός αξιολογεί συνέχεια τους μαθητές έχοντας κατά νου, όχι την τελική βαθμολογία, αλλά τον έλεγχο της πορείας του μαθήματος. Έτσι, βλέπει τα λάθη του και τα διορθώνει. Οι τρόποι με τους οποίους υλοποιείται η Διαμορφωτική Αξιολόγηση είναι πολλοί: Μικρά τεστ, ερωτήσεις, περπατώντας ανάμεσα από τα θρανία και παρατηρώντας τους μαθητές τι κάνουν κ.ά. Ό,τι και να επιλέξει ο εκπαιδευτικός θα δουλέψει, αρκεί να αξιοποιήσει τα δεδομένα που θα συλλέξει.

Θα μου πείτε: «Μα αν είναι καλός στη δουλειά του, δε θα κάνει λάθη!». Θα σας απαντήσω: «Θα κάνει και θα παρακάνει!». Ο καλός δάσκαλος δεν είναι ο αλάνθαστος δάσκαλος· είναι αυτός που βρίσκει τα λάθη του και τα διορθώνει. Τα λάθη δεν μπορείς να τα αποφύγεις. Δεν είμαστε οντότητες στάσιμες· εξελισσόμαστε στην πορεία του χρόνου. Δε φτάνουμε σε ένα σημείο και λέμε: «Ως εδώ! Τα ξέρω όλα!». Αντίθετα, οφείλουμε να βελτιωνόμαστε. Κι ένας πολύ απλός τρόπος είναι η Διαμορφωτική Αξιολόγηση.

16 Ιανουαρίου 2012

Τα λάθη της Αριστεράς

Το ΠΤΔΕ Πατρών διοργανώνει ένα επιμορφωτικό σεμινάριο για δασκάλους που δέχονται φοιτητές στις τάξεις τους. Στόχος τους, οι επιμορφούμενοι να κάνουν καλύτερα τη δουλειά που τους έχει ανατεθεί.

Όταν ξεκίνησε την προηγούμενη Παρασκευή, είχαμε τις γνωστές αριστερές αντιδράσεις ΔΟΕ και ΠΑΜΕ. Διαμαρτυρίες, φωνασκίες, αρπαγή παρουσιολογίου κ.λπ. Θα σχολιάσω δύο αιτιάσεις τους, όπως ειπώθηκαν σε άτομα που εμπιστεύομαι και τις διάβασα σε μια ανακοίνωση που μου έφεραν.

Η πρώτη είναι ότι οι επιμορφούμενοι θα γίνουν μέντορες των νεοδιόριστων και θα έχουν τη δυνατότητα ακόμα και να τους απολύουν. Προφανώς, δεν έχουν διαβάσει Μαρξ. Από πότε ο μεγάλος αριστερός διανοητής επεδίωκε να διδάσκει κάθε καρυδιάς καρύδι τα παιδιά του λαού; Τι λαϊκότερο, τι προοδευτικότερο από το να κρίνουμε εμείς οι ίδιοι ποιοι είναι άξιοι να σταθούν στην τάξη; Ποιοι δηλαδή θα τους κρίνουν; Οι πανεπιστημιακοί που δεν ξέρουν που πέφτουν τα σχολεία; Ή μήπως οι πανεπιστημιακοί είναι πιο κοντά στον λαό από μας;

Η δεύτερη είναι ότι ανοίγει η Κερκόπορτα της εθελοντικής εργασίας. Φυσικά, η εθελοντική εργασία στα πλαίσια μιας ιδιωτικής επιχείρησης είναι αισχρή, επαίσχυντη εκμετάλλευση του εργαζόμενου που στόχο έχει να αυξήσει τις πισίνες της ανώτερης τάξης. Εμάς η εθελοντική εργασία ποιανού κέρδη αυξάνει; Σε ιδιωτικά σχολεία δουλεύουμε και δεν το ξέρω; Η δική μου εθελοντική εργασία δεν εξοικονομεί λεφτά στο κράτος που μπορούν να διατεθούν αλλού; Η δική μου εθελοντική εργασία δεν ωφελεί τα παιδιά του λαού; Η δική μου εθελοντική εργασία δεν είναι ένας αγώνας για έναν καλύτερο κόσμο τον οποίο μόνο εμείς μπορούμε να πραγματοποιήσουμε;

Πότε θα πούμε αλήθειες στον κόσμο; Οι απεργίες μας βλάπτουν σοβαρά τα παιδιά τους. Τα παιδιά της μεσαίας και της κατώτερης τάξης. Οι πλούσιοι τα έχουν εξασφαλισμένα τα δικά τους. Εκεί που πάνε δεν είμαστε εμείς, δεν υπάρχουν απεργίες. Αν θέλουμε να αγωνιστούμε, ξέρω έναν καλύτερο τρόπο. Κάθε απόγευμα διαδηλώσεις. Α, ναι... Τώρα το θυμήθηκα· το απόγευμα δεν μπορούμε. Έχουμε ιδιαίτερα...

Πότε θα πούμε ότι τα ιδιαίτερα βλάπτουν σοβαρά τους μαθητές μας; Τον χρόνο που αφιερώνουμε σε αυτά, αν τον αφιερώναμε στην αυτοεπιμόρφωση, στη συνεργασία, στους κοινωνικούς αγώνες η εκπαίδευση θα ήταν πολύ καλύτερη. Αλλά βέβαια είναι εύκολο να απεργείς 4-5 ημέρες τον χρόνο και να πηγαίνεις για καφέ... Τ' άλλα θέλουν δουλειά...

12 Ιανουαρίου 2012

Σεμινάρια Δημιουργικής Γραφής - Επιμέλειας Βιβλίων


Πώς μπορώ να βοηθήσω τους μαθητές μου να γράψουν καλύτερα; Ερώτημα που βασανίζει κάθε ευσυνείδητο φιλόλογο ή δάσκαλο. Για κάποιους η απάντηση είναι απλή: δεν μπορείς. Ή έχει το τάλαντο ο μαθητής ή δεν το έχει· ειδικά κάποια σεμινάρια δημιουργικής γραφής ή επιμέλειας βιβλίων είναι χάσιμο χρόνου. Προσφέρουν συνταγές, που πνίγουν τη φαντασία. Η μόνη βοήθεια για έναν επίδοξο συγγραφέα είναι η ανάγνωση πολλών σπουδαίων βιβλίων, αλλά μέχρι εκεί. Τελεία και παύλα.

Για μένα όμως, μέρος της απάντησης βρίσκεται σε αυτά τα σεμινάρια. Είναι χώροι (μερικές ιδέες μπορείτε να βρείτε εδώ κι εδώ) οι οποίοι έχουν συσσωρεύσει χρόνια εμπειρίας πάνω στη συγγραφική τέχνη. Οφείλουμε να αξιοποιήσουμε τις γνώσεις τους.

Οι όποιες αναστολές προέρχονται κυρίως επειδή πιστεύουμε ότι προσφέρουν συνταγές. Για να δείξω πως αυτός ο φόβος είναι αβάσιμος, θα χρησιμοποιήσω μια αναλογία παρμένη από τον αθλητισμό. Στο γκολφ κάθε παίκτης έχει πολλά μπαστούνια, τα οποία τα κουβαλάει σε όλη τη διάρκεια του παιχνιδιού. Χρησιμοποιεί ωστόσο όποια θέλει ανάλογα με το έδαφος όπου βρίσκεται το μπαλάκι, την απόσταση από την τρύπα και την ευφυΐα του. Με παρόμοιο τρόπο, ο συγγραφέας οφείλει να κρίνει τι θα χρησιμοποιήσει από τα εργαλεία που του προσφέρουν τα συγκεκριμένα σεμινάρια. Αυτό δε σημαίνει ότι στραγγαλίζουν την εφευρετικότητά του. Πριν 1.000 χρόνια κανείς δε θα μιλούσε σε ένα υποθετικό σεμινάριο δημιουργικής γραφής για αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο. Σήμερα μιλούν όλοι. Τα σεμινάρια αυτά διαδίδουν τεχνικές που ήδη ξέρουμε ότι δουλεύουν. Δεν εφευρίσκουν καινούριες. Αυτό είναι δουλειά των καινούριων συγγραφέων. Ο δάσκαλος δεν επινοεί καινούριες γνώσεις — διδάσκει ότι ήδη ξέρουμε.