17 Σεπτεμβρίου 2011

Συναίσθημα

Χρόνια τώρα παλεύω να πιάσω τις λέξεις, να τις κρατήσω γερά και να εκφράσω αυτό που νιώθω όταν διδάσκω. Μάταιος κόπος. Συνέχεια ξεγλιστρούν απ' τα χέρια μου. Ενώ είναι εκεί στο μυαλό μου, αρθρώνουν λόγο ωραίο, αξιοζήλευτο, όταν πάω να τις γράψω, χάνονται... φεύγουν... Μένει μόνο το συναίσθημα άρρητο, ανείπωτο, ανέκφραστο.

Υπάρχουν κάποιες στιγμές που ένας κόμπος στέκεται στον λαιμό μου. Δεν είναι επειδή με πνίγει κάτι ή με τρομάζει. Απλώς αυτό το συναίσθημα, αυτό για το οποίο μίλησα προηγουμένως, πασχίζει να γίνει λόγος, έκφραση, κείμενο, μα δεν το κατορθώνει, στέκεται στον λαιμό και με τυραννά. Εμφανίζεται όταν πιστεύω ότι έλυσα κάποιο σοβαρό πρόβλημα της τάξης, όταν δημιουργώ την ώρα που διδάσκω, όταν μια σκέψη νοηματοδοτεί έναν σωρό ασύνδετων εμπειριών, απόψεων, σκέψεων γύρω από τη διδασκαλία.

Άλλοτε πάλι ο κόμπος μού λείπει. Δεν κάθομαι κι εγώ με σταυρωμένα τα χέρια. Τον αποζητώ. Είναι αυτός που θα με λυτρώσει από την απόγνωση της αποτυχίας παρά τις συνεχείς προσπάθειες, από την ανία της αναπόφευκτης επανάληψης, από την κούραση της αδυναμίας μου να δω τι πέτυχα. Είναι αυτός που θα δώσει πάλι νόημα, που θα με ωθήσει να βάλω τον μαθητή πάνω από όλα.

Αυτήν τη χαρμολύπη της διδασκαλίας ελπίζω κάποτε να εκφράσω.

15 Σεπτεμβρίου 2011

Μια προπόνηση μπάσκετ

Τις προάλλες καθόμουν στις εξέδρες σε ένα κλειστό γήπεδο μπάσκετ. Παρακολουθούσα την προπόνηση του μεγάλου μου γιου η οποία μόλις είχε ξεκινήσει. Ένας από τους δυο προπονητές, αφού εξήγησε πρώτα τι πρέπει να κάνουν τα παιδιά, έδωσε το σύνθημα. Τα παιδιά ξεχύθηκαν. Τα περισσότερα χτυπούσαν την μπάλα στο παρκέ αδέξια, αδυνατώντας να ακολουθήσουν τις οδηγίες του προπονητή. Όταν πέρασε κανά λεπτό, τα σταμάτησαν. Δεν πρόσβαλαν τα παιδιά. Απεναντίας, τα χώρισαν σε δύο ομάδες με βάση τις ικανότητές τους -η μία αποτελούνταν από παιδιά που ξεκίνησαν το μπάσκετ πέρυσι, ενώ η άλλη από παιδιά που ξεκίνησαν φέτος-, ανέλαβε ο καθένας από μία και έκαναν πιο απλές ασκήσεις, παρόμοιες με την αρχική. Καθ' όλη τη διάρκεια της προπόνησης είχαν συνεχώς τον νου τους για να βοηθήσουν όποιο παιδί υστερούσε κάπου. Δεν το πετύχαιναν πάντα. Όλο και κάποιο τους ξέφευγε. Δεν έπαυε όμως να είναι μια ωραία διδασκαλία.

Μακάρι να τα βλέπαμε και στα σχολεία συχνότερα... Διαρκής αξιολόγηση με σκοπό τη βελτίωση του παιδιού και όχι τη βαθμολόγησή του, άμεση προσαρμογή της διδασκαλίας με βάση τα πορίσματα της αξιολόγησης, εργασίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μαθητών. Δε λέω ότι παρόμοιες πρακτικές δε γίνονται, αλλά ότι δε συνηθίζονται. Θα μου αντιτείνετε ότι αυτοί ήταν δύο και εμείς ένας. Ναι, αλλά πολλοί συνάδελφοι διδάσκουν σε μονοθέσια σχολεία ακόμα και με έξι τάξεις ολομόναχοι. Αυτοί πώς τα καταφέρνουν; Και δεύτερον, όταν ήμουν στην εξέδρα δε σκεφτόμουν πώς θα πραγματοποιηθεί αυτό, αλλά πότε θα γίνει. Όταν αφορά το παιδί σου, έχεις άλλες προτεραιότητες. Κι εμείς είμαστε για να τις υπηρετούμε.

5 Σεπτεμβρίου 2011

Κίνητρα Μαθητών

Στο ξεκίνημα αυτού του ιστολογίου είχα γράψει 4 κείμενα σχετικά με τα κίνητρα των μαθητών. Πρότεινα δε και κάποιους τρόπους εφαρμογής αυτών των θεωριών στην τάξη. Αποφάσισα να τα ξαναθυμήσω μιας και δεν νομίζω πως τα έχουν διαβάσει πολλοί. Από τη δική μου μεριά πιστεύω πως είναι πολύτιμα, αφού με έχουν ξελασπώσει αρκετές φορές.


Από τα τέσσερα το αγαπημένο μου κείμενο είναι σίγουρα αυτό που αναφέρεται στην αυτο-αποτελεσματικότητα. Γιατί; Γιατί με έχει βοηθήσει τις περισσότερες φορές και γιατί ανατρέπει έναν βασικό μύθο. Τον μύθο του τεμπέλη μαθητή.

Όλοι μας, εκπαιδευτικοί, γονείς, μαθητές έχουμε κατηγορήσει πολλές φορές τους αδύναμους μαθητές για αδιαφορία, τεμπελιά, νωθρότητα, ραθυμία. Θεωρούμε ότι αν προσπαθούσαν παραπάνω θα πετύχαιναν περισσότερα. Αυτήν την αντίληψη ανέτρεψε ο Bandura τη δεκαετία του '70. Έδειξε πως η τεμπελιά, η αδιαφορία, ο χαβαλές, η προβληματική συμπεριφορά συχνά δεν ήταν οι αιτίες αλλά τα αποτελέσματα της αδυναμίας των μαθητών να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις του σχολείου. Η λύση είναι απλή. Να πείσουμε αυτούς τους μαθητές ότι μπορούν να πετύχουν. Πώς; Κάποιες ιδέες γράφω στα κείμενα που σας προτείνω. Καλή ανάγνωση και καλή σχολική χρονιά!

1 Σεπτεμβρίου 2011

Δηλώσεις Μπαμπινιώτη

Δήλωσε στο Σκάι ο Μπαμπινιώτης: "Να κάνουμε πολίτες ευαίσθητους και σκεπτόμενους ήδη από το σχολείο". Αναρωτιέμαι αν ισχυρίζεται κανείς το αντίθετο. Ποιος μπορεί να είναι ο στόχος του σχολείου σε μια δημοκρατική κοινωνία; Οι ανόητοι πολίτες; Οι αναίσθητοι; Οι ακαλλιέργητοι; Ή μήπως οι αναλφάβητοι;

Γιατί το αυτονόητο, το τετριμμένο, το χιλιοειπωμένο, όταν αφορά την εκπαίδευση, θεωρείται σπουδαίο και γίνεται τίτλος άρθρου; Υπάρχει περίπτωση να δηλώσει γιατρός: "Πρέπει να θεραπευτούν όλες οι μορφές του καρκίνου" και να γίνει τίτλος άρθρου; Υπάρχει περίπτωση να δηλώσει πολιτικός μηχανικός: "Πρέπει να κατασκευάζουμε αντισεισμικά σπίτια στην Ελλάδα" και να θεωρηθεί άξιο αναφοράς;

Και μετά παραπονιόμαστε για τα χάλια της εκπαίδευσης... Αν δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε το σημαντικό -πώς θα δημιουργήσουμε σκεπτόμενους πολίτες- από το αυτονόητο -να δημιουργήσουμε σκεπτόμενους πολίτες- ας μη ζητάμε κάτι παραπάνω...