31 Ιουλίου 2011

Μετρήσεις

Η μέτρηση στην ουσία της είναι μια σύγκριση. Συγκρίνεις μια οντότητα με ένα ανεξάρτητο απ’ αυτήν κριτήριο. Με αυτόν τον απλό τρόπο γνωρίζεις καλύτερα την πραγματικότητα. Δυστυχώς όμως δεν υπάρχουν μετρήσεις για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Κανείς δεν ξέρει με επιστημονική βεβαιότητα πού στεκόμαστε. Βεβαίως, θα μου πείτε υπάρχουν οι διεθνείς διαγωνισμοί. Απ’ όσο όμως ξέρω, όλες οι συζητήσεις γύρω από έναν διαγωνισμό περιστρέφονται. Τον παγκόσμιο διαγωνισμό PISA. Κι αυτός από μόνος του δεν αρκεί για να μας δώσει μια πλήρη εικόνα της ελληνικής εκπαίδευσης.

Γιατί; Καταρχάς, αναφέρεται σε δεκαπεντάχρονους μαθητές, επομένως δεν αξιολογεί καμιά άλλη ηλικία. Λόγου χάριν, δεν ξέρουμε αν στο Δημοτικό γίνεται καλή δουλειά ή όχι ή αν στην Α΄ Δημοτικού γίνεται καλύτερη δουλειά απ’ ότι στην ΣΤ΄. Άρα, δεν μπορούμε να πούμε με σιγουριά πού τα πηγαίνουμε καλύτερα και πού χειρότερα.

Επίσης, αξιολογεί μόνο την ανάγνωση, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Και για το γράψιμο; Τίποτα. Όπως δε λέει τίποτα και για τ' άλλα μαθήματα που έχουμε στο σχολείο ή για τις διάφορες καινοτόμες δράσεις που γίνονται (περιβαλλοντικά προγράμματα κ.τ.λ.).

Ακόμα, δεν απαντάει σε ειδικότερα ερωτήματα. Ας πούμε, ποιο ποσοστό μαθητών δεν κατανοεί την έννοια της διαίρεσης ανά τάξη; Τι γίνεται με τις μαθησιακές δυσκολίες; Ποια είναι η κατάσταση αυτών των μαθητών με την πάροδο του χρόνου; Βελτιώνεται ο εκπαιδευτικός με τα χρόνια, μένει στάσιμος ή χειροτερεύει και γιατί; Τι γίνεται με την επιμόρφωση, τα μεταπτυχιακά, το διδακτορικό; Ωφελούν τελικά τον εκπαιδευτικό ή όχι και γιατί;

Όλα τα παραπάνω ερωτήματα κι άλλα παρεμφερή παραμένουν αναπάντητα. Κανείς δε γνωρίζει τις απαντήσεις ή τουλάχιστον έχουν απαντηθεί μέσα από μεμονωμένες ερευνητικές εργασίες άγνωστες στους περισσότερους. Όλοι όμως συζητούν για την ποιότητα της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Πώς μπορούμε ουσιαστικά να συζητούμε από τη στιγμή που αγνοούμε αυτές τις απαντήσεις; Ας κλάψουμε για τα χάλια της ελληνικής εκπαίδευσης. Όλοι μαζί. Μόνο που αυτό δε βοηθάει σε τίποτα. Ας τα ανακαλύψουμε πρώτα –μπορεί να μην είναι και τόσο χάλια τα πράγματα*– και μετά να τα συζητήσουμε. Και μην ανησυχείτε. Τότε θα έχουμε να πούμε πολλά…

*Ας σκεφτούμε για μια στιγμή την Α΄ Δημοτικού. Αυτήν τη στιγμή η μεγάλη πλειοψηφία των μαθητών μαθαίνει να διαβάζει μόλις φτάσει το καλοκαίρι. Αυτό είναι αποτέλεσμα ενός εκπαιδευτικού συστήματος που όλοι μας το χαρακτηρίζουμε σαν τον μεγάλο ασθενή;

25 Ιουλίου 2011

Σώμα και Πνεύμα

Με το σώμα του παιδιού ασχολούνται πολλοί επιστήμονες που απολαμβάνουν υψηλό κύρος και αμοιβές από την κοινωνία. Με το πνεύμα του παιδιού –τον νου του, τα συναισθήματά του, τις γνώσεις του, την ευφυΐα του, την ψυχή του, τις ηθικές του αξίες– ασχολούνται, επίσης, πολλοί επιστήμονες. Αυτοί όμως δεν απολαμβάνουν ό,τι και οι προηγούμενοι. Συνήθως περιφρόνηση τους συνοδεύει. Εκτός κι αν υπάρχει κάποιος γονιός που προτιμά να δει το παιδί του δάσκαλο και όχι γιατρό ή που τρέχει να ανακοινώσει σ’ όλη τη γειτονιά και σ’ όλο το σόι ότι το παιδί του πέρασε νηπιαγωγός και από την άλλη αποκρύπτει ντροπιασμένος την είσοδο του άλλου του παιδιού στην οδοντιατρική.

Ξέρω πολύ καλά τους χλευασμούς που ακούω αυτήν τη στιγμή από τους περισσότερους αναγνώστες. Από πού και ως πού η νηπιαγωγός ίσα και όμοια με τον γιατρό; Και γιατί να μην είναι; Δηλαδή γιατί εμείς που ασχολούμαστε με την καλλιέργεια του πνευματικού κόσμου των παιδιών είμαστε κατώτεροι από τους επιστήμονες που ασχολούνται με τη σωματική τους υγεία; Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω αυτή τη διάκριση που υφιστάμεθα όλοι εμείς που απλώς προσπαθούμε να κάνουμε τα παιδιά σας καλύτερα. Εκτός και αν ζηλεύετε τα άτομα που έζησαν μια ζωή εκτός οποιουδήποτε εκπαιδευτικού συστήματος. Μια ματιά στους τσιγγάνικους καταυλισμούς ρίξτε μόνο. Δείτε πόσα προβλήματα αντιμετωπίζουν μόνο και μόνο επειδή δεν μπορεί το εκπαιδευτικό σύστημα να τους δεχτεί. Κι απ’ ό,τι βλέπω οι Τσιγγάνοι στα νοσοκομεία πάνε. Αρκεί;

3 Ιουλίου 2011

Διδασκαλία Ποίησης

Φέτος μου ‘ρθε να διδάξω ποίηση. Όχι ποίηση για παιδιά, αλλά για μεγάλους. Επί Ασπαλάθων, Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον, Ο Βασιλεύς Δημήτριος, Προμηθέας ή το παιχνίδι μιας μέρας (στο Ανθολόγιο της Πέμπτης στη σελίδα 50). Γιατί; Ο κύριος λόγος ήταν επειδή βαρέθηκα το ανθολόγιο και τα αποσπάσματά του. Πέρα απ’ αυτό, ήθελα να διδάξω στα παιδιά πώς να διαβάζουν ποίηση και να συζητήσω μαζί τους διάφορα ερωτήματα που αναδύονται μέσα από την ανάγνωση των ποιημάτων.

Τι έκανα; Πρώτα διάβαζα το ποίημα μια φορά χωρίς να έχω εξηγήσει τίποτα στα παιδιά. Ούτε το όνομα του ποιητή δεν ανέφερα. Στη συνέχεια τα ρώταγα τι κατάλαβαν. Μ’ αυτόν τον τρόπο ήθελα να τους τονίσω ότι πολλές φορές στην ποίηση δεν καταλαβαίνουμε πολλά όταν πρωτοδιαβάζουμε ένα ποίημα.

Στη συνέχεια το διάβαζα πάλι και προσπαθούσαμε να φτιάξουμε ένα νόημα πηγαίνοντας στίχο στίχο. Τους εξήγησα πως πολλές απορίες που έχουν μπορούν να τις απαντήσουν αν ψάξουν στο διαδίκτυο και διαβάσουν πολλές φορές το ποίημα. Λόγου χάρη στο Επί Ασπαλάθων αν ψάξουν στο Google θα δουν τι είναι ο ασπάλαθος. Μ’ αυτόν τον τρόπο μπορούν να αποκωδικοποιήσουν το μήνυμα ενός ποιήματος.

Ύστερα, αφού τελείωνε η κατά στίχο προσπάθεια νοηματοδότησης του ποιήματος, ξεκίναγε η συζήτηση. Στο Επί Ασπαλάθων για παράδειγμα, συζητήσαμε κατά πόσο έκριναν σωστή την ποινή των τυράννων. Εδώ δε με ενδιέφερε να κατασταλάξουν όλοι οι μαθητές σε μια σωστή απάντηση. Επιδίωκα να μάθουν να συζητούν, να καταλάβουν ότι γύρω από ένα ερώτημα υπάρχουν πολλές απόψεις και είναι δύσκολο να πεις ποια είναι η ορθή και να κατανοήσουν ότι η ανάγνωση ενός ποιήματος δεν είναι μια παθητική υπόθεση που σταματάει μόλις κλείσεις το βιβλίο.

Στο τέλος τους ρωτούσα αν τώρα κατανοούσαν καλύτερα το ποίημα σε σχέση με την πρώτη ανάγνωση και ποια σημεία τους άρεσαν.

Πώς το πήραν οι μαθητές; Δεν μπορώ να πω ότι ενθουσιάστηκαν. Περιέργως όμως, όλα τα ποιήματα κέρδισαν κάποιους θαυμαστές. Ενδιαφέρουσες ήταν και οι συζητήσεις που έγιναν. Μάλιστα στο Επί Ασπαλάθων τα παιδιά προσπάθησαν να μιμηθούν τον τρόπο περιγραφής του τοπίου που κάνει ο Σεφέρης –δε χρησιμοποιεί ρήματα– και προέκυψαν κάποια ωραία κείμενα. Εγώ πάντως το ευχαριστήθηκα.