31 Μαρτίου 2010

Μαρία

Γεμάτη προσμονή ρωτά: «Κύριε, πόσα λάθη είχα στην ορθογραφία;».

Τι να της απαντήσω; Πως και πάλι έχει πολλά; Πως παρά τις προσπάθειες αυτής και της μητέρας της για άλλη μια φορά απέτυχε; Πως με τρομάζει ο όγκος της εργασίας που απαιτείται για να τη βοηθήσω; Ή πως πνίγομαι για μια παρουσίαση σε κάποιο συνέδριο και παράλληλα πρέπει να βοηθήσω και τους υπόλοιπους συμμαθητές της;

«Δεν τα έχω διορθώσει ακόμα, Μαρία».


Υστερόγραφο
Το κείμενο αυτό γράφτηκε πριν μήνες. Ευτυχώς, στο μεσοδιάστημα η Μαρία βελτιώθηκε. Στη δουλειά μας κάποια πράγματα αργούν να φανούν. Αν φανούν ποτέ…

24 Μαρτίου 2010

Κίνητρα στην εκπαίδευση

Ποινές, ποινές, ποινές. Η πρώτη σκέψη όλων μας για όποιον αποδίδει λιγότερο από το αναμενόμενο. Στον αντίποδα αμοιβές. Όποτε και όταν ο εργαζόμενος πιάνει ή ξεπερνά τις προσδοκίες μας. Έτσι θέλουμε να αξιολογούμε τους μαθητές. Έτσι θέλουμε να αξιολογούμε και τους εκπαιδευτικούς. Δίκαιο. Εδώ συμφωνούμε όλοι. Είναι όμως το καλύτερο δυνατό; Το παρακάτω βίντεο από το TED.com προτείνει μια διαφορετική προσέγγιση. Ριζοσπαστική, αποτελεσματική, μα κυρίως όμορφη.

Απολαύστε το και κυρίως σχολιάστε το. Μας αφορά όλους. (Το βίντεο έχει ελληνικούς υπότιτλους).



Αν δεν έχετε χρόνο να το δείτε, συνοπτικά αναφέρω ότι ο ομιλητής, στηριζόμενος στα πορίσματα των κοινωνικών επιστημών, προτείνει:

Α) Να εμπιστεύεσαι το άτομο που αξιολογείς, να του δίνεις χώρο να ανασάνει, να τον αφήνεις να δημιουργεί, να δρα αυτόνομα.

Β) Να του δίνεις την ευκαιρία να γίνει καλύτερος, να βελτιώνεται σε ό,τι θεωρεί αυτός σημαντικό.

Γ) Να δώσεις νόημα στην εργασία του. Να νιώθει πως ό,τι κάνει είναι αξιόλογο, ανώτερο από τον ίδιο, να νιώθει πως προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο.

21 Μαρτίου 2010

Κύρος

Καιρό τώρα προσπαθώ να γράψω μπας και εκτονώσω την οργή μου και την πικρία μου. Όχι για τα οικονομικά, αυτά είναι πρόσφατα και αναμενόμενα, αλλά για τη στάση της κοινωνίας απέναντί μας. Για την απαξίωση που περιβάλλει το επάγγελμα που ασκώ. Για την ντροπή που θέλουν να με κάνουν να νιώσω.

Λένε ότι δουλεύουμε λίγο. Εγώ δουλεύω τις καθημερινές, τα σαββατοκύριακα, τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, το καλοκαίρι. Ώρες πολλές. Δε με νοιάζει αν με πιστεύετε. Με νοιάζει που το κάνω. Και κυρίως με νοιάζει που εξαιτίας του χάνω λεφτά. Χάνω κάθε φορά που αγοράζω κάποιο βιβλίο για να κάνω καλύτερα τη δουλειά μου. Χάνω κάθε ώρα που μελετώ για να γίνω καλύτερος αντί να κάνω ιδιαίτερα ή μια δεύτερη δουλειά. Όσο για την καταξίωση; Χμ… Αυτή δε θα έρθει ποτέ.

Λένε ότι παίρνουμε πολλά. Γιατί τότε κάθε φορά που αγοράζω ένα βιβλίο για τη δουλειά μου σκέφτομαι αν βγαίνω; Αν θα λείψουν από τα παιδιά μου; Γιατί πάντα μετανιώνω μόλις κλείνει η πόρτα του βιβλιοπωλείου πίσω μου; Γιατί;

Λένε πως η δουλειά μας δεν είναι σπουδαία. Δυστυχώς η κοινωνία δεν καταλαβαίνει τι μπορεί να προσφέρει. Δε ζητώ κύρος για λόγους εγωιστικούς, αλλά γιατί το αξίζει. Γιατί το απαιτεί. Σκεφτείτε το. Ξεχάστε προς στιγμήν το σχολείο που έχουμε ζήσει όλοι μας. Απλά σταθείτε και σκεφτείτε. Πού μπορεί κάποιος να μάθει Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες, Γλώσσα, Ιστορία; Να αναπτύξει την κριτική του σκέψη και τη δημιουργικότητά του; Να βρει ανθρώπους να τον συμβουλεύσουν ανιδιοτελώς, να τον μυήσουν στον διάλογο, στη δημοκρατία, στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων, στο επάγγελμα (και τούτο πολύτιμο είναι); Υπάρχουν τέτοιοι χώροι;

Βαρέθηκα τα βλέμματα που με μειώνουν. Δε με πειράζει τόσο η ενέργεια όσο η αυταρέσκεια και η βεβαιότητα που βρίσκεται πίσω τους. Εδώ και καιρό αντιδρώ σε κάθε προσπάθεια σπίλωσης της δουλειάς μου. Προσπαθώ με νύχια και με δόντια να τα παραβλέπω και να αφοσιώνομαι στα παιδιά. Μα τώρα τελευταία κουράζομαι… Και είμαι νέος ακόμα…

16 Μαρτίου 2010

Χάρτες - Google Maps - Scribble Maps

Όσοι από σας αρέσκεστε να παίζετε με το Google Maps στο μάθημα, πιθανότατα θα αγαπήσετε ακόμα περισσότερο το Scribble Maps. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα Google Maps με περισσότερες δυνατότητες  επεξεργασίας του χάρτη. Ευτυχώς, υπάρχει και στα ελληνικά.

Καλό μάθημα!

14 Μαρτίου 2010

Η Κάθετη Αφαίρεση

Με την κάθετη αφαίρεση είμαστε όλοι εξοικειωμένοι. Τόσο που αδυνατούμε να καταλάβουμε τις δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Β΄ Δημοτικού όταν την πρωτοσυναντούν. Ας πάρουμε για παράδειγμα την ακόλουθη αφαίρεση:

 53
-19

Τα παιδιά αδυνατούν να κατανοήσουν για ποιον λόγο δανειζόμαστε μια δεκάδα και το 3 στη θέση των μονάδων γίνεται 13 και γιατί στη συνέχεια το 1 στη θέση των δεκάδων γίνεται 2. Σε μας φαίνεται αυτονόητο αλλά, αν το σκεφτούμε λίγο καλύτερα, απλώς έχουμε εξοικειωθεί με τη διαδικασία. Στην πραγματικότητα δεν καταλαβαίνουμε τι κάνουμε. Πώς μπορούμε να ξεπεράσουμε αυτήν την δυσκολία;

Mε τη γυναίκα μου, που διδάσκει φέτος στη Β΄ Δημοτικού, προτείνουμε δύο τρόπους. Η ουσία είναι η ίδια, ο τρόπος διδασκαλίας αλλάζει. Στον πρώτο τρόπο η διδασκαλία είναι άμεση (ο δάσκαλος δηλαδή εξηγεί και οι μαθητές παθητικά παρατηρούν). Τα βήματα είναι τα εξής:

Α) Παρουσιάζουμε με κυβάκια τον αριθμό 53 δηλαδή με πέντε δεκάδες και τρεις μονάδες, ενώ δίπλα μας έχουμε ένα παιδί που έχει αρκετά κυβάκια σε ένα κουτί και τους λέμε ότι είναι ο γείτονάς μας.

Β) Λέμε στους μαθητές ότι θέλουμε να υπολογίσουμε το 53 – 19 κάθετα.

Γ) Τους εξηγούμε πως στην κάθετη αφαίρεση ξεκινούμε από τις μονάδες (μ’ αυτό είναι ήδη εξοικειωμένοι λόγω της διδασκαλίας της κάθετης πρόσθεσης που έχει προηγηθεί). Επειδή δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε από το 3 το 9 δανειζόμαστε 10 κυβάκια από τον γείτονά μας και έτσι τώρα η αφαίρεση μετατρέπεται σε 13 – 9 = 4.

Δ) Μετά πάμε στις δεκάδες. Εδώ αφαιρούμε τη 1 που πρέπει έτσι κι αλλιώς να αφαιρέσουμε και ακόμα 1 γιατί θέλουμε να επιστρέψουμε στον γείτονα τα δέκα κυβάκια που μας δάνεισε.

Στον δεύτερο τρόπο η διδασκαλία είναι διερευνητική-ανακαλυπτική. Οι μαθητές δηλαδή πρέπει μόνοι τους να ανακαλύψουν όλη τη διαδικασία της κάθετης αφαίρεσης. Για να μπορέσουν τα δευτεράκια να το πετύχουν πρέπει να γίνει κάποια προεργασία. Δύο πράγματα πρέπει να προηγηθούν:

Α) Να μάθουν τον αγγλοσαξονικό τρόπο αφαίρεσης.
Ποιος είναι ο αγγλοσαξονικός τρόπος αφαίρεσης; Ο μαθητής δανείζεται μια δεκάδα από τις 5 και έτσι μετατρέπει το 53 σε 4 δεκάδες και 13 μονάδες. Τώρα μπορεί πολύ εύκολα να αφαιρέσει από το 13 το 9 και στη συνέχεια τη 1 δεκάδα από τις 4.

 5  3
 4 13
-1  9

Β) Να προηγηθεί ένα παιχνίδι για να συνηθίσουν να δανείζονται και να επιστρέφουν κυβάκια στον γείτονα.
Το παιχνίδι που έχω σκεφτεί είναι το εξής, αν και εσείς πάντα μπορείτε να σκεφτείτε κάτι καλύτερο:
Το ένα παιδί στο θρανίο του έχει π.χ. 15 κυβάκια, ενώ ο διπλανός του έχει εκατό. Ζητάμε από το πρώτο παιδί να φτιάξει λόγου χάρη 5 στήλες από έξι κυβάκια. Αν δεν τον φτάνουν μπορεί να δανειστεί από τον γείτονά του. Μόλις το καταφέρει φυσικά θα πρέπει να επιστρέψει τα δανεισμένα κυβάκια στον διπλανό του. Μετά από κάποιες προσπάθειες τα παιδιά αλλάζουν ρόλους.

Αφού προηγηθεί για κάποια ώρα το παιχνίδι, αμέσως μετά βάζουμε στα παιδιά το ακόλουθο πρόβλημα: Κάθε ομάδα έχει μπροστά της 53 κυβάκια – 5 δεκάδες και 3 μονάδες – και πρέπει να αφαιρέσει 19 κυβάκια. Πιο πέρα υπάρχει ένα δοχείο του γείτονα με αρκετά κυβάκια. Οι 5 όμως δεκάδες είναι σκεπασμένες με ένα μαγικό κουτί. Για να απομακρυνθεί το κουτί πρέπει πρώτα να κάνουν την αφαίρεση με τις μονάδες. Πώς θα γίνει αυτό αφού δεν μπορούν να δανειστούν μια δεκάδα από τις πέντε και να τη μετατρέψουν σε μονάδες όπως υπαγορεύει ο αγγλοσαξονικός τρόπος αφαίρεσης;

Μ’ αυτόν τον τρόπο ευελπιστούμε κάποια ομάδα να κάνει ό,τι και στο παιχνίδι που προηγήθηκε και έτσι να φύγει το μαγικό κουτί και να αφαιρέσουν και τις δεκάδες.

Εννοείται φυσικά πώς όποιον τρόπο και να ακολουθήσετε η εξάσκηση είναι αναγκαία. Αυτό που κερδίζετε είναι πως οι μαθητές σας θα καταλαβαίνουν τι κάνουν.

1 Μαρτίου 2010

Ποιος πρέπει να είναι ο κεντρικός στόχος της διδασκαλίας του γραπτού λόγου;

Σ’ όλη μου σχεδόν τη ζωή δε συμπαθούσα το γράψιμο. Δε μου έφταιγε ούτε η έλλειψη επικοινωνιακού πλαισίου ούτε τα θέματα που δε συνέπιπταν με τα ενδιαφέροντά μου. Απλώς δεν έγραφα ωραία. Μα σαν δάσκαλος άρχισα να παρατηρώ τα παιδιά. Σε κάποια, τα κείμενα ξεχώριζαν. Σε κάποια τους άρεσε να γράφουν. Γιατί;

Μ’ αυτά στο νου έκατσα και διάβασα. Έψαχνα για το μυστικό. Γιατί γράφουμε και τα τοιαύτα. Τότε έμπλεξα με το blog μου. Από καιρό είχα αρχίσει να κατανοώ πως η γραφή και η μάθηση συμπορεύονται. Από καιρό η μειονεξία με έπνιγε. Έτσι, ξεκίνησα να γράφω. Κείμενα ξερά, χωρίς συναίσθημα.

Μα κι αυτό δε με ικανοποίησε. Ήθελα να παλέψω με το συναίσθημα. Να το απιθώνω στο κείμενο, να το χαρίζω απλόχερα στον αναγνώστη. Απλά, όμορφα, λιτά.

Αυτό προσπαθώ ακόμα. Αυτό θέλω να μάθω και στους μαθητές μου. Πέρα από κειμενικά είδη, πέρα από γραμματικές, συντακτικά, ορθογραφίες. Το συναίσθημα είναι αυτό που μας ωθεί να γράφουμε. Τούτο είναι το πρώτο που πρέπει να διδάξουμε.